Hotline: 0942 368 555 Email: giadinhphapluatvn@gmail.com
Thứ sáu, 28/07/2017 08:02 (GMT+7)

Nước nguồn Mộ Trạch – Nuôi dưỡng nhân tài

Làng Mộ Trạch (xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương) dường như cũng bình dị, thân thương như bao làng quê Việt Nam khác.

Thế nhưng mảnh đất ấy lại trở nên “độc nhất vô nhị” bởi truyền thống hiếu học khiến cho sử xanh phải ghi dấu ngàn đời, tiếng tăm còn truyền rạng muôn nơi. Để rồi, cứ nhắc tới Mộ Trạch người ta nhớ ngay danh xưng “Làng Tiến sỹ”.

Mộ Trạch là một trong bốn làng của xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, nằm ở phía Tây Nam TP. Hải Dương (cách 30 km), cách thủ đô Hà Nội khoảng 50 km và nằm trên quốc lộ 5 hướng đi Hà Nội – Hưng Yên – Hải Dương – Hải Phòng. Làng do Đức thần tổ – Thành hoàng làng Vũ Hồn (804-853) lập ra với cái tên ban đầu mang đầy niềm hy vọng là “Khả Mộ trang” với dân cư sinh sống đông đúc bao gồm các họ chủ yếu như: họ Vũ, họ lê, họ Nhữ, họ Nguyễn, họ Tạ, họ Cao, họ Đương, họ Trương…

Trong đó, họ Vũ chiếm tỷ lệ cao nhất với 87,3%. Theo Hán tự thì Mộ Trạch được gọi là “tiến sĩ sào”. Sào có nghĩa là tổ chim, với ý nghĩa làng Mộ Trạch giống như một tổ chim ủ trứng ấp, nở ra nhiều người học giỏi, đạt được học vị cao quý là trạng nguyên, tiến sĩ, hoàng giáp.

Truyền thống khoa bảng

Được biết đến với cái tên “kỳ tích khoa bảng”, làng Mộ Trạch đã sản sinh ra không ít những nhân tài cho đất nước. Theo các tư liệu nghiên cứu, trong khoảng 450 năm, chỉ tính từ năm 1304 đến năm 1754, Mộ Trạch đã có 36 người đỗ Tiến sĩ và 01 trạng nguyên. Nên dân gian mới có câu “Mộ Trạch họp làng giữa kinh đô”.Đó là chưa kể đến các các cử nhân, tú tài nhiều không kể hết.Không chỉ vậy, Mộ Trạch còn là nơi xuất thân của 5 trạng gồm: trạng ăn Lê Nại, trạng cờ Vũ Huyên, trạng vật Vũ Phong, trạng toán Vũ Hữu và trạng chạy Vũ Cương Trực.

Còn lớp trẻ thì tự hào về miền quê nghèo đã sinh ra nhiều tên tuổi như Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng, cụ Vũ Đình Hòe từng làm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Bộ trưởng Bộ Tư pháp, nhà giáo Vũ Đình Liên… và nhiều tiến sĩ khác hiện đang công tác ở nước ngoài và nhiều vùng miền của đất nước.Để có được thành quả đó là do truyền thống hiếu học của mỗi người dân từ đời này qua đời khác. Truyền thống đó như đã ăn vào máu thịt. Chính vì vậy mà không có gì khó hiểu khi dân gian coi Mộ Trạch như ngôi làng “số 1” của nước ta về con đường học vấn. Đây cũng là ngôi làng duy nhất trong cả nước được vua Tự Đức (Dực Tôn Anh Hoàng đế) ban tặng lời vàng: “Mộ Trạch nhất gia bán thiên hạ” (Mộ Trạch một nhà bằng nửa thiên hạ).

Mộ Trạch – Huyệt kết đời đời tiến phát về đường khoa bảng?

Truyền thuyết kể lại rằng Vũ Hồn, vốn là ông tổ của dòng họ Vũ, ông là người huyện Long Khê, phủ Thường Châu, tỉnh Phúc Kiến, là một vị quan của nhà Đường được giao cho trọng trách cai quản nước ta và đã từng làm đến chức An Nam đô hộ phủ. Nhưng sau khi từ quan thì ông lại đưa gia quyến cùng mẹ của mình từ Trung Quốc sang lập ấp tại Khả Mộ; ông cũng vốn là một nhà phong thủy tài ba, đã sang Việt Nam trước cả Cao Biền, khi rảnh rỗi ông từng đi khắp các nơi có thế đất nổi tiếng ở nước Nam như: Cổ Bi thuộc huyện Gia Lâm, Thanh Nhàn thuộc huyện Kim Anh, Xuân Lôi thuộc huyện Vũ Giàng, Cổ Loa thuộc huyện Đông Anh, Hoan Hậu thuộc huyện Quỳnh Lưu…nhưng ông chỉ ưa kiểu đất ở làng Mộ Trạch.

Theo ông thì nơi đây mạch đất như ruột ốc, ngũ khí chầu về mệnh viên và giữ làng này làm nguyên quán thì thì đời đời sẽ tiến phát về đường khoa bảng, con cháu sẽ nối tiếp nhau đỗ đạt cao. Ông cũng cho rằng cả vùng Hải Dương là một đại cuộc, huyện Đường An là huyệt trường và làng Mộ Trạch là huyệt kết. Vì vậy ông quyết định cắm đất lập trại và đặt tên làng là Khả Mộ. Nghĩa là vùng đất khi đó còn cằn cỗi nghèo nàn nhưng có thể sau này sẽ trở nên trù phú hơn và sẽ được mến mộ.

Mãi đến sau này, vào khoảng triều nhà Trần(1226-1400) mới đổi tên là Mộ Trạch. Nghĩa là vùng đất được mến mộ. Theo tư duy đó, sau khi mẹ ông mất, ông đã mang thi hài mẹ lên táng ở dãy núi Phượng Hoàng, làng Kiệt Đặc, thuộc huyện Chí Linh (đây là một trong những nơi được đánh giá: có long mạch đi qua và tiến phát mạnh mẽ về long mạch ở Việt Nam). Đây cũng là một nguyên nhân góp phần làm cho con cháu các đời sau ở làng Mộ Trạch đã tiến phát mạnh mẽ về con đường khoa bảng, quan trường, đặc biệt là con cháu dòng họ Vũ.

Bên cạnh đó, dân gian cũng tương truyền rằng: trong làng Mộ Trạch có một cái giếng khơi rất độc đáo, còn được gọi là giếng chùa Diên Phúc (Diên Phúc tỉnh tuyền) đây là một giếng cổ, nước trong sạch, ngọt và mạch nước lúc nào cũng tuôn chảy, từng nuôi sống hàng ngàn dân làng trong suốt hơn 1150 năm qua. Giếng khơi có đường kính rộng hơn 50m, có hình tròn.

Tương truyền rằng, giếng này do phu nhân ngài thủy tổ Vũ Hồn cho người đào để lấy nước sạch cho dân sống ở “Trang Khả Mộ” dùng hàng ngày. Nhân dân trong vùng luôn tin rằng “Nho sĩ Mộ Trạch thông minh, học giỏi là nhờ uống nước giếng có long mạch tốt, nên mới đỗ đạt nhiều: “Hàng trăm ông Cống, một đống ông Nghè, một bè Nho sĩ, một bị Thượng Thư…”.

Hiện nay, giếng cổ vẫn còn, vẫn đầy nước xanh biếc như xưa. Thật vậy, sự học từ xưa đến nay ở “Làng Tiến sĩ “ vẫn được tiếp nối càng khiến người dân tin rằng giếng nước trong làng là nước Thần ban tặng. Những gia đình có hai con, ba con, thậm chí bốn con đỗ ĐH là chuyện rất bình thường ở mảnh đất này.

Cả làng vẫn ca ngợi gia đình anh thương binh nghèo Vũ Hồng Quang đã nuôi dạy cả bốn con đỗ ĐH, trong đó có cô con gái Vũ Thị Đào hiện đã là tiến sĩ.Hay như gia đình chị Nhữ Thị Đua cũng có hai con học ĐH, gia đình anh Vũ Đình Long, chị Vũ Thị Vòng cũng đều có hai con học ĐH.Ông Vũ Quốc Ái cho biết ở đây người dân chỉ trọng cái chữ.Tiền chỉ là phương tiện.Hàng năm, sau mỗi kỳ thi, Hội Khuyến học lại tổ chức tuyên dương những học sinh đỗ ĐH.Ông Ái cũng cho biết từ năm 1960 đến nay, làng có hơn 400 người đỗ ĐH, CĐ. Làng cũng có gần chục tiến sĩ như tiến sĩ Nguyễn Văn Hiển, tiến sĩ Vũ Thị Liên, tiến sĩ Vũ Thị Đào, tiến sĩ Nhữ Đình Lưu, tiến sĩ Vũ Khắc Thịnh. Trong đó tiến sĩ Vũ Khắc Thịnh là tiến sĩ vật lý nguyên tử hiện đang công tác tại Nhật Bản.

Giếng nước làng Mộ Trạch như mạch ngầm nuôi dưỡng truyền thống hiếu học, truyền thống “uống nước nhớ nguồn” nơi đây. Dù ai Nam - Bắc ngược xuôi nhưng cứ đến ngày 8 tháng Giêng (Âm lịch) con cháu dòng họ Vũ - Võ khắp nơi lại tề tựu đông đủ về Mộ Trạch (xã Tân Hồng, Bình Giang, Hải Dương) để dự lễ hội làng, thắp nén nhang thơm tỏ lòng thành tri ân công đức tổ tiên, đồng thời cũng là để phát động phong trào hiếu học trong dòng họ.

Cũng vào ngày này, du khách thập phương tấp nập kéo nhau về cầu xin việc học hành được đỗ đạt, xin chén nước Thần để con người sảng khoái, trí tuệ tỏ tường, học tập tấn tới, đăng khoa bảng vàng. Làng cổ Mộ Trạch được bảo tồn và lưu giữ hàng trăm năm nay, văn hóa hiếu học, hiếu nghĩa được truyền tiếp đời đời không thể không kể đến công sức và sự quan tâm của các lãnh đạo xã Tân Hồng nói riêng và lãnh đạo huyện Bình Giang nói chung đã chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, tu sửa cổng làng, đường làng vừa khang trang mà không mất đi vẻ cổ kính, cũng như chú trọng chính sách khuyến học,… Bắt đầu vào đất Tân Hồng, đường làng Tiến sĩ mở ra trước mắt. Đường đổ bê tông với 4 làn xe. Hàng cau vua xanh mướt mát đứng giữa mênh mông gió đồng nội thổi bốn mùa. Con đường này từ ngàn xưa đã có nhiều tiến sĩ võng áo xênh xang về vinh quy bái tổ.

Cảnh tượng đáng nhớ biết bao!...

Trần Ngân

Cùng chuyên mục

Tin mới