Thứ Ba , 10:34, Ngày 23/10/2018

Gia đình và pháp luật

Đặc sắc lễ hội vật cầu bùn làng Vân

Trong 3 ngày, từ 26-28/5/2018 (12-14 tháng Tư âm lịch), tại làng Vân, xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang diễn ra Lễ hội vật cầu bùn.

Đây là một hoạt động văn hóa truyền thống hết sức độc đáo, biểu hiện tinh thần đoàn kết, thượng võ của người dân địa phương. Lễ hội còn mang nét đặc trưng của văn hóa lúa nước, thể hiện niềm khao khát của cư dân nông nghiệp cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Được xem là lễ hội “độc nhất vô nhị” ở Việt Nam, Lễ hội vật cầu bùn thường để lại những ấn tượng đẹp trong lòng du khách gần xa đến tham quan cổ vũ cho lễ hội.

Những thanh niên địa phương quấn khố tham gia hội vật cầu nước.

Địa điểm diễn ra lễ hội là di tích lịch sử Đền Chùa Vân. Luật chơi của hội vật cầu bùn được tổ chức như sau: 16 thanh niên khỏe mạnh tham gia hội vật gọi là quân cầu được chia làm hai giáp (mỗi giáp tám người), gọi là giáp trên và giáp dưới. Hội vật cầu nước được tổ chức trên sân có diện tích khoảng 200m2, mặt sân là bùn nhão, ở hai đầu sân có hai hố để đẩy cầu xuống, mỗi lần đẩy được cầu xuống hố là kết thúc một hiệp... Kết thúc cuộc chơi, quả cầu thánh được làm sạch đưa lên ban thờ làm lễ tạ Thánh. Các quân cầu lại xếp hàng tạ Thánh rồi ùa ra sông Cầu tắm rửa sạch sẽ kết thúc "trận chiến".

Quân cầu hai giáp tranh cướp cầu giữa bùn đất lấm lem, ai cũng quyết giành vận may.

Người làng Vân thường truyền miệng qua nhiều thế hệ về câu chuyện khai sinh ra hội cầu, rằng khi xưa, có bốn anh em Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy đi theo Triệu Quang Phục đánh đuổi giặc Lương. Khi đánh thắng quân Lương trở về đầm Dạ Trạch thì bị bọn quỷ đen ở đầm quấy phá. Hai bên xung trận, bọn quỷ ra điều kiện nếu thắng, chúng phải được thưởng lớn; còn nếu thua, chúng sẽ quy phục theo hầu nhà thánh. Cuối cùng bọn quỷ đen thua trận, phải quy phục đức thánh Tam Giang ở đây. Chính vì vậy, dân làng Vân mở hội vật cầu (còn gọi là hội Khánh Hạ) vào ngày hóa của đức thánh, với ý nghĩa hội mừng chiến thắng.

Còn theo các bậc cao niên ở làng thì trước kia, đây là vùng đất trũng hay bị lụt lội cho nên những năm sau này, để tránh lụt lội, hội vật cầu được tổ chức trong ba ngày là 12, 13, 14 tháng 4 âm lịch hằng năm. Quả cầu ở đây tượng trưng cho mặt trời. Nó được mang, được vác, được tung từ Đông sang Tây theo hướng mặt trời mọc và lặn. Cướp được cầu cũng có nghĩa là cướp được mặt trời, cướp ánh nắng cho lúa khoai.

Được biết, trước khi hội mở hai ngày, các cụ trong ban khánh tiết của Lễ hội vật cầu bùn sẽ ra mở cửa đền để dọn dẹp, vệ sinh, lau chùi các đồ thờ phụng sau đó làm lễ tắm rửa cho nhà thánh bằng rượu gừng. Tiếp đó, chủ tế làm lễ phong áo tức là mặc áo vóc đại hồng cho nhà thánh rồi làm lễ an vị và kéo cờ hội. Bên ngoài đền, ban khánh tiết phân công người tổng vệ sinh trong khu vực hội.

Sân cầu sẽ được xới xáo cẩn thận, dọn dẹp sạch sẽ. Làng sẽ cử ra hai cô gái trẻ đẹp nết na, chưa có chồng, mặc trang phục truyền thống của phụ nữ vùng Kinh Bắc, gánh nước từ sông Cầu đổ vào sân cầu. Đồ gánh phải là đòn gánh cong, quang song và gánh bằng hai chĩnh gốm Thổ Hà.

Việc tuyển chọn quân cầu được đặt ra rất khắt khe. Tổng số quân cầu được chọn là 16 người, đều phải là trai chưa vợ, khỏe mạnh, không có tang bụi, không có bệnh tật, dị tật, không có can phạm, can án. Tất cả quân cầu đều được huấn luyện 3 buổi chiều trước khi hội mở. Quân cầu cởi trần đóng khố, ngoài khoác áo dài the xếp thành bốn hàng dọc đứng trước sân quay mặt vào đền lễ thánh…

Nói về sự độc đáo của lễ hội, các cụ đời trước "họa" rằng: "Khánh hạ làng Vân hội vật cầu/ Khắp vùng Kinh Bắc chẳng có đâu/ Quan quân gắng sức giành cho được/ Sân chơi bùn nước họa một màu".

Mạc Văn Nhân

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : cầu bùn lễ hội vật Làng Vân

Tin Du lịch tiếp theo

Tin Du lịch mới nhất