Thứ Hai , 17:35, Ngày 26/10/2020

Gia đình và pháp luật

Vụ án OceanBank: Cần xét lại tội danh và làm rõ những góc khuất

Sau phiên tòa sơ thẩm xét xử các bị cáo vụ NH Đại Dương, PV đã liên hệ, đặt câu hỏi đối với ông Đỗ Văn Chỉnh, nguyên Thẩm phán, Trưởng ban Thanh tra TANDTC về những vấn đề xung quanh bản án sơ thẩm.

Chuyên gia pháp lý Đỗ Văn Chỉnh đã viết bài này thể hiện quan điểm của mình để trả lời chung về vấn đề bạn đọc quan tâm.

Căn cứ pháp lý

Sau khi Tòa án nhân dân TP. Hà Nội kết thúc phiên tòa xét xử sơ thẩm Hà Văn Thắm, nguyên Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Đại Dương (OJB) và các đồng phạm về các tội: Cố ý làm trái qui định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng; Vi phạm qui định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng; Tham ô tài sản; Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản thì có nhiều ý kiến khác nhau về việc Tòa án kết tội các bị cáo, đặc biệt là trường hợp Nguyễn Xuân Sơn bị kết tội Tham ô tài sản và xử phạt mức án tử hình. Có nhiều ý kiến đồng tình nhưng cũng nhiều ý kiến của các chuyên gia pháp lý cho rằng Nguyễn Xuân Sơn không phạm tội Tham ô tài sản.

Bị cáo Nguyễn Xuân Sơn và nhiều bị cáo đã kháng cáo.

Việc xác định đúng tội danh đối với các bị cáo nói chung, đặc biệt là người bị mức án cao nhất là Nguyễn Xuân Sơn có ý nghĩa quan trọng trong việc giải quyết vụ án đảm bảo tính khách quan, toàn diện, đúng pháp luật và đạt được mục đích thu hồi tài sản bị chiếm đoạt. Để xác định Nguyễn Xuân Sơn có phạm tội Tham ô tài sản hay không, thì trước hết và căn bản là phải làm rõ các qui định của pháp luật về tội Tham ô tài sản. 

Khoản 1 Điều 278 BLHS sửa đổi, bổ sung năm 2009 qui định tội Tham ô tài sản như sau: “Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm: a) Gây hậu quả nghiêm trọng; b) Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm”…

Như vậy, theo quy định của điều luật thì tội Tham ô tài sản phải có đủ các cấu thành bắt buộc sau đây:

Thứ nhất, người phạm tội (chủ thể tội phạm) phải là người có chức vụ, quyền hạn. Người có chức vụ, quyền hạn theo qui định tại đoạn 2 Điều 277 của BLHS sửa đổi, bổ sung năm 1999 “là người do bổ nhiệm, do dân cử, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác có hưởng lương, được giao thực hiện một công vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực thi công vụ”.

Thứ hai, tài sản mà người phạm tội chiếm đoạt phải là tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và người phạm tội có trách nhiệm quản lý tài sản đó.

Thứ ba, khi thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và do người phạm tội có trách nhiệm quản lý thì người phạm tội có lợi dụng chức vụ, quyền hạn  của người phạm tội trong khi thi hành công vụ.

Thứ tư, giá trị tài sản chiếm đoạt phải từ hai triệu đồng trở lên. Trường hợp tài sản trị giá dưới hai triệu đồng thì phải thuộc một trong các trường hợp: a) Gây hậu quả nghiêm trọng; b) Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm; c) Đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục A Chương này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm.

Liên hệ các qui định của Điều 278 nêu trên với hành vi của Nguyễn Xuân Sơn mà TAND TP. Hà Nội kết luận là Tham ô tài sản, chiếm đoạt 49.320.797.800 đồng của Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Dương (OJB) tại trang 148 bản án số 330/2017/HS-ST ngày 29/9/2017, chúng tôi thấy:

- Về chức vụ, quyền hạn, theo bản án sơ thẩm thì Nguyễn Xuân Sơn giữ chức vụ Tổng Giám đốc OJB từ ngày 1/1/2009 đến ngày 15/11/2010 ( trang 80 của bản án).

- Về thời gian Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt tài sản của Ngân hàng OJB, bản án cho biết: OJB chuyển tiền cho Nguyễn Xuân Sơn từ tháng 1 năm 2011 đến tháng 6 năm 2014 số tiền 246.603.989.000 đồng. Trong số tiền này, TAND tp Hà Nội kết luận có 49.320.797.800 đồng thuộc sở hữu nhà nước ( tương ứng 20% số tiền của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam PVN góp vốn điều lệ với OJB). Do số tiền trên 49 tỷ đồng này thuộc sở hữu nhà nước nên Nguyễn Xuân Sơn bị kết tội Tham ô tài sản.

Như vậy, số tiền trên 49 tỷ đồng mà bản án sơ thẩm kết luận thuộc sở hữu nhà nước bị Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt trong thời gian Nguyễn Xuân Sơn không còn làm việc ở OJB và Nguyễn Xuân Sơn đương nhiên không có trách nhiệm quản lý tài sản ở OJB. Bởi lẽ từ tháng 1/2011 đến tháng 6/2014 Nguyễn Xuân Sơn giữ chức vụ Phó Tổng giám đốc PVN.

Từ các phân tích sự kiện pháp lý đối với hành vi của Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt trên 49 tỷ đồng và qui định của pháp luật về tội Tham ô tài sản thì tuy Nguyễn Xuân Sơn là người có chức vụ, quyền hạn nhưng số tiền qui kết Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt lại vào thời điểm Nguyễn Xuân Sơn không có trách nhiệm quản lý số tiền này ở OJB. Lúc đó Nguyễn Xuân Sơn đang làm nhiệm vụ tại PVN. Do đó, hành vi chiếm đoạt tài sản của Nguyễn Xuân Sơn không đủ yếu tố cấu thành bắt buộc đối với tội Tham ô tài sản qui định tại Điều 278 BLHS hiện hành, nên Nguyễn Xuân Sơn không phạm tội Tham ô tài sản.

Tôi cho rằng, số tiền trên 49 tỷ mà bản án sơ thẩm kết luận Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt có dấu hiệu cấu thành tội Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản qui định tại Điều 280 BLHS sửa đổi bổ sung năm 2009.

Nhiều nội dung phải xem xét

Trong tổng số 51 bị cáo, chúng ta chỉ bàn đến vấn đề tội danh đối với Nguyễn Xuân Sơn không chỉ vì bị cáo bị kết án về tội Tham ô và xử phạt mức án tử hình, mà còn vì sự liên quan hữu cơ đến các đối tượng khác đang được khởi tố điều tra. Số tiền trên 246 tỷ đồng OJB giao cho Nguyễn Xuân Sơn là tiền chăm sóc khách hàng hay nói cách khác là chi lãi ngoài hợp đồng nên nhiều người nhận số tiền này qua sự trung chuyển của Nguyễn Xuân Sơn. Nếu cáo buộc Nguyễn Xuân Sơn chiếm đoạt số tiền này thì vô hình trung, cơ quan pháp luật bỏ lọt tội phạm và không thể truy thu được số tiền các đối tượng chưa bị xử lý đã chiếm đoạt. Và như vậy đồng nghĩa là oan cho Nguyễn Xuân Sơn.

Hay số vốn góp 20% của PVN vào OJB có thể qui đổi thành tài sản của PVN để kết luận đó là tài sản nhà nước và buộc Nguyễn Xuân Sơn tội tham ô hay không, vì tài sản các cổ đông góp vốn thuộc về pháp nhân nhận vốn góp, cụ thể là OJB, các cổ đông chỉ là đồng sở hữu.

Hoặc vấn đề chi lãi ngoài hợp đồng có phải là nguyên nhân gây thiệt hại cho ngân hàng dẫn đến bị mua với giá 0 đồng hay không?

Có thể nói vụ án còn quá nhiều khúc mắc về mặt pháp lý chưa được giải quyết thấu đáo, chặt chẽ, dẫn đến bản án sơ thẩm không tạo được sự ủng hộ cao của dư luận, nhất là những chuyên gia pháp luật.

Vì vậy, HĐXX phúc thẩm có nhiều việc phải làm sau khi các bị cáo kháng cáo, để giải quyết vụ án một cách khách quan, toàn diện và đúng pháp luật, bảo đảm chất lượng xét xử cũng như mục tiêu chống tham nhũng hiện nay.

Đỗ Văn Chỉnh

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tags : ngân hàng tội danh Hà Văn Thắm đại án 9.000 tỷ Ocean Bank

Tin Hồ sơ vụ án tiếp theo

Tin Hồ sơ vụ án mới nhất