Thứ Sáu , 01:21, Ngày 23/08/2019

Gia đình và pháp luật

Vinasun kiện Grab: 'Nóng' trong những góc khuất

Vụ án dân sự “Tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” giữa Công ty cổ phần Ánh Dương Việt Nam (Vinasun) và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Grab đến nay đã kéo dài hơn 16 tháng.

Tuy là một vụ kiện dân sự bình thường nhưng thu hút sự quan tâm dư luận xã hội thuộc nhiều giới: người tiêu dùng, cơ quan lập pháp và hành pháp, các nhà kinh tế... Dù chưa có phán quyết cuối cùng, nhưng các phân tích từ vụ kiện đã mang lại một số quan điểm, góc nhìn đáng chú ý, trong đó mặt tích cực nhất là cách ứng xử của các bên liên quan trong một xã hội tôn trọng pháp quyền.

Kể từ 20/6/2017, ngày Tòa án Nhân dân TP. HCM quyết định thụ lý vụ kiện dân sự “Tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” do Công ty CP Ánh Dương Việt Nam đứng nguyên đơn và bị đơn là Công ty TNHH Grab Taxi Việt Nam đến nay đã 16 tháng.

Trong khoảng thời gian đó, Toà án đã triệu tập 5 phiên xét xử. Tuy nhiên cho đến nay, vụ kiện vẫn chưa ngã ngũ. Theo Thẩm phán Lê Công Toại - chủ toạ phiên tòa, thì phiên tòa kéo dài có nhiều nguyên nhân, vì có rất nhiều phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều quy định của pháp luật, lại là phiên tòa mới, cần có đủ thời gian để HĐXX ra bản án chính xác vì bản án liên quan đến nhiều đối tượng chứ không chỉ riêng hai đương sự.

Những diễn biến chính

Phiên xét xử đầu tiên diễn ra 6/2/2018 đã đặt ra việc Grab có thực sự chỉ là đơn vị cung cấp phần mềm kết nối đặt xe hay Grab đã thực tế điều hành hoạt động kinh doanh taxi. Tuy nhiên sau 2 ngày xét hỏi, Tòa quyết định tạm dừng vì còn rất nhiều câu hỏi cần làm rõ liên quan đến hoạt động kinh doanh của Grab để xem xét, đánh giá đối với các cáo buộc của Vinasun, đề nghị Grab chuẩn bị cung cấp cho tòa đầy đủ hồ sơ, chứng cứ.

Liên tiếp trong 2 phiên xét xử sau đó đều tạm đình chỉ hoặc hoãn, phiên xét xét xử lần 4 bắt đầu từ ngày 17/10/2018 khá sôi động. Với 4 ngày xét xử, 3 vòng tranh luận không giới hạn thời gian, các phần xét hỏi của HĐXX và Viện kiểm sát đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề liên quan trong vụ kiện. Sau khi vị đại diện Viện Kiểm sát phát biểu quan điểm về vụ kiện, HĐXX quyết định sẽ tuyên án vào ngày 29/10/2018.

Vụ kiện tưởng kết thúc thì xảy ra sự cố. Theo đơn kêu cứu gửi Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Vinasun cho biết ngay trước ngày tuyên án dự kiến, ngày 28/10/2018, Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao đã triệu tập thêm 1 lần để cho ý kiến. Kết quả sau đó HĐXX quyết định thay vì tuyên án đã quay về giai đoạn xét xử, sau đó tạm dừng phiên tòa đến ngày 22/11/2018. Sự cố này đã dấy lên lo ngại rằng có hay không có sự vi phạm nguyên tắc Hiến định là HĐXX chỉ tuân theo pháp luật?

Phân hoá dư luận

Ý kiến về vụ kiện rất trái chiều. Một số người ngả về Grab, tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế luật lại đánh giá vụ kiện là các ứng xử văn minh, là một điều bình thường của một xã hội tôn trọng pháp quyền.

Trước khi đi vào chi tiết vụ kiện giữa Vinasun và Grab, cần nhắc lại Đề án 24 của Bộ Giao thông vận tải về việc thí điểm ứng dụng khoa học công nghệ hỗ trợ kết nối và quản lý vận tải xe hợp đồng. Theo văn bản này khái niệm “xe hợp đồng điện tử” sẽ xếp vào “loại hình xe hợp đồng”, đây là nguyên nhân dẫn đến phản ứng của một số doanh nghiệp taxi. Thực tế, cả “xe hợp đồng điện tử” và xe taxi đều có một đối tượng khách hàng, nhu cầu của khách hàng và cách thực hiện các công đoạn vận chuyển như nhau. Khách hàng sẵn sàng lựa chọn hay thay thế một trong hai loại hình này bất kỳ lúc nào. Đây là dấu hiệu nhận biết bản chất của “xe hợp đồng điện tử” và xe taxi là như nhau.

Ông Tạ Long Hỷ, Chủ tịch Hiệp hội Taxi TP. HCM cho biết: Bất công lớn nhất giữa 2 loại hình này là thuế và giá cước. Như 6.000 xe taxi Vinasun trong 3 năm 2014-2017 nộp trên 1.200 tỷ đồng tiền thuế. Cùng thời gian đó, Grab có số lượng xe gấp nhiều lần Vinasun nhưng chỉ nộp thuế chưa đến 10 tỷ đồng! Grab cho rằng: “Xe hợp đồng điện tử” nên tự do tăng giảm giá cước nhiều lần trong ngày. Thời điểm ít khách Grab giảm giá và khuyến mãi để chiêu dụ, giành giật khách hàng và ngược lại, khi khách hàng có nhu cầu đặt xe cao giờ cao điểm hoặc trời mưa thì tăng giá cước lên cao 3-4 lần.

Theo thống kê chính thức, đầu năm 2014 số xe dưới 9 chỗ ngồi đăng ký phù hiệu xe hợp đồng tại TP. HCM chỉ khoảng vài chục xe. Từ khi Grab tham gia thị trường, số lượng xe hợp đồng liên tục tăng, đến năm 2016 là 12.151 xe, cuối năm 2017 là 18.801 xe và đến tháng 3/2018 lên đến 34.880 xe. Ở chiều ngược lại, số lượng xe taxi tại TP.HCM giảm từ trên 12.000 xe xuống còn 8.000 xe!

Có “ngồi chung một chợ”?

Theo một số ý kiến cho rằng Grab tự nhận chỉ là công ty cung cấp công nghệ kết nối giữa khách hàng và lái xe và nếu chỉ dừng lại ở đó chắc hẳn sẽ không xảy ra chuyện kiện cáo của Vinasun. Nhưng tại tất cả các buổi tranh luận và xét hỏi, từ cáo buộc của nguyên đơn và trả lời của bị đơn đã cho thấy nhiều chứng cứ chứng minh rằng chính Grab trực tiếp điều hành gần như toàn bộ quy trình kinh doanh vận tải taxi: Grab tuyển dụng lái xe, quyết định giá cước hành trình, điều động lái xe đón khách, trực tiếp thưởng phạt lái xe, thu tiền và phân chia thu nhập… Tất cả điều đó xác định rằng Grab đang kinh doanh taxi.

Tại sao Grab luôn từ chối vai trò là doanh nghiệp kinh doanh taxi? Đằng sau câu hỏi này có lẽ là một góc khuất khác. Đó là trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm dân sự đối với người lao động, người tiêu dùng và nghĩa vụ với nhà nước. Có thể thấy điều đó khi HĐXX công bố bút lục lời khai của 9 đơn vị là các doanh nghiệp, hợp tác xã đối tác của Grab. Toàn bộ các đối tác đều khẳng định vai trò của mình là xin cấp phù hiệu xe hợp đồng để lái xe đủ điều kiện hợp tác kinh doanh với Grab, các đối tác chỉ thu chi phí cấp phù hiệu cho lái xe và không có hoạt động hợp tác hoặc thu nhập nào với Grab.

Trong phiên tòa ngày 22 và 23/11/2018, HĐXX đã công bố văn bản dài 4 trang của Công ty giám định Cửu Long với nội dung khẳng định việc, sự xuất hiện của Grab và Uber đã tác động tiêu cực đến lợi nhuận của Vinasun.

Tại phiên xét xử ngày 24/10/2018 đại diện Viện Kiểm sát nhấn mạnh: Những chứng cứ trong hồ sơ vụ án và tranh tụng tại toà đã chứng minh rằng Grab đã vi phạm vượt quá nhiệm vụ của một đơn vị cung cấp phần mềm khi trên thực tế thực hiện toàn bộ hoạt động điều hành xe kinh doanh. Những hành vi vi phạm của Grab thể hiện bản chất kinh doanh triệt hạ đối thủ cạnh tranh để nhằm mục tiêu chiếm vị trí độc quyền, thống lĩnh thị trường.

Ông cho rằng có đủ cơ sở và đề nghị HĐXX chấp nhận các yêu cầu của nguyên đơn. Quan điểm của Viện Kiểm sát thể hiện sự phù hợp với tình hình thực tế là Vinasun và Grab đang “ngồi chung một chợ” xét xử là đúng luật. Việc phán xử của tòa án là đưa hoạt động kinh doanh đúng theo quy định của pháp luật, nhằm tạo môi trường cạnh tranh công bằng. Trong cuộc sống cũng như trong kinh doanh chúng ta cũng phải sống và làm việc theo pháp luật.

Ngày 30/11/2018, Tòa án sẽ tiếp tục xét xử vụ kiện này.

Thanh Kiều

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : tranh chấp vụ án dân sự Vinasun Grab

Tin Hồ sơ điều tra tiếp theo

Tin Hồ sơ điều tra mới nhất