Thứ Sáu , 13:06, Ngày 20/09/2019

Gia đình và pháp luật

Tết Đoan Ngọ - 'Tết giết sâu bọ' của người Việt

Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ Tết truyền thống ở Việt Nam. Tết Đoan Ngọ được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch.

Tết Đoan Ngọ là gì?

Tết Đoan Ngọ là cái Tết chung của một số nước chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc. Tuy nhiên, ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ còn mang những ý nghĩa khác biệt.

Hằng năm cứ đến mồng 5 tháng 5 (âm lịch) dân ta lại tổ chức ăn Tết Đoan Ngọ. Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan Dương.

Hình minh họa.

Ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ còn được dân gian gọi là bằng cái tên dân dã hơn là "Tết giết sâu bọ". Tết có tên gọi như vậy bởi tháng 5 là tháng giữa năm, thời điểm chuyển mùa, chuyển tiết sang nắng nóng, dịch bệnh dễ phát sinh vì thế, cần phải phòng trừ sâu bệnh.

Theo quan niệm xưa, trong người, nhất là trong bộ phận tiêu hóa, thường có sâu bọ. Sâu bọ này nếu không bị trừ đi sẽ sinh sản ngày càng nhiều và gây hại cho con người. Vì thế, người dân thường chọn ngày Tết Đoan Ngọ để diệt trừ chúng bằng cách ăn các món ăn như cơm rượu nếp và các loại trái cây với nhiều vị khác nhau như mận, đào, xoài, vải...

Từ đó, đây được coi là một trong những ngày lễ truyền thống có nội hàm văn hóa phong phú. Không chỉ riêng ở Việt Nam hay Trung Quốc mà ở Triều Tiên, Hàn Quốc cũng có Tết Đoan Ngọ. Vì vậy, Tết Đoan Ngọ thực chất là một phong tục lễ tết Á Đông gắn liền với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm.

Đoan Ngọ là bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa) còn dương là mặt trời, là khí dương, Đoan Dương có nghĩa là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh.

Truyền thuyết Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

Về nguồn gốc của Tết Đoan ngọ, Phong tục Việt Nam - Đất lề quê thói của tác giả Nhất Thanh lý giải: Những cụ nho học xưa cho rằng người Việt thấy người Trung Quốc có tục ngày Tết mùng 5 tháng 5 Âm lịch làm lễ kỷ niệm Khuất Nguyên đời Xuân Thu tuẫn tiết vì trung nghĩa nên bắt chước theo.

Tuy nhiên, không có bằng chứng xác đáng cho nhận định trên vì ngày ấy ở Việt Nam không có một nhà nào cúng hay nói đến Khuất Nguyên. 

Theo cha ông ta, sự tích Tết Đoan Ngọ lại hoàn toàn khác. Người xưa kể rằng, vào một ngày sau vụ mùa, nông dân ăn mừng vì trúng mùa nhưng sâu bọ năm ấy lại kéo dày ăn mất cây trái, thực phẩm đã thu hoạch. Nhân dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này, bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân.

Đôi Truân chỉ cho dân chúng, mỗi nhà lập một đàn cúng gồm có bánh tro, trái cây… sau đó, ra trước nhà mình vận động thể dục. Người dân làm theo chỉ một lúc sau, sâu bọ ngã rã rượi.

Ông còn nhắc nhở người dân, hằng năm cứ vào ngày 5/5 Âm lịch là lũ sâu bọ lại rất hung hăng. Vì thế, mỗi năm cứ vào đúng ngày này là theo cách mà ông đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng định cảm tạ thì Đôi Truân đã đi từ lúc nào không hay. Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày "Tết diệt sâu bọ", có người gọi nó là "Tết Đoan Ngọ" vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ.

Ý nghĩa Tết Đoan Ngọ

Vào ngày này, nhiều nơi con cháu lo biếu Tết cho ông bà cha mẹ, con rể sêu tết nhạc gia, học trò biếu Tết thầy dạy và  thờ cúng tổ tiên. Hiện ở một số làng quê Việt Nam vẫn còn giữ nếp xưa, rất coi trọng ngày Tết này. Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ "Tết giết sâu bọ" là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân... vì vậy con cháu dù làm ăn xa xôi mấy cũng cố thu xếp để về.

An Mai (Tổng hợp)

Tin Liên quan

Tags : ý nghĩa Tết đoan ngọ truyền thuyết

Tin Đời sống tiếp theo

Tin Đời sống mới nhất