Chủ nhật, 09:37, Ngày 15/12/2019

Gia đình và pháp luật

Thanh Hóa: Nhà máy xi măng Thanh Sơn 'chết yểu', dân nóng ruột?

Dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn với tổng vốn đầu tư nghìn tỷ nằm "đắp chiếu" đã nhiều năm khiến người dân xót xa, tiếc nuối.

Chúng tôi đến Ngọc Lặc, huyện miền núi phía Tây của tỉnh Thanh Hóa vào ngày cuối tháng 5/2019. Ngọc Lặc có vị trí “đắc địa”, nằm trong vùng trung tâm kết nối giữa khu vực 11 huyện miền núi với các huyện đồng bằng tỉnh Thanh Hóa.

Trước đó, tôi tình cờ nghe được câu chuyện của hai vị lãnh đạo cũng là hai người bạn thân của tôi; đó là anh Nguyễn Xuân Phi, Bí thư Thành ủy thành phố Thanh Hóa và anh Ngô Tiến Ngọc, Bí thư Huyện ủy Ngọc Lặc. Cả hai đều nói về một dự án “khủng” tại huyện Ngọc Lặc đang đắp chiếu, ngủ yên trong gần chục năm qua, làm cho cuộc sống của hàng trăm hộ dân bị đảo lộn. Mất đất sản xuất, nguy cơ thất nghiệp bao trùm lên cuộc sống mưu sinh của họ. Nhưng lối thoát và những giải pháp “tháo gỡ ngòi nổ” vẫn chưa được cơ quan nào đứng ra giải quyết triệt để.

Khu nhà máy Xi măng Thanh Sơn bị bỏ hoang nhiều năm.

Hai vị lãnh đạo đều đặt câu hỏi: Vì sao Dự án nhà máy xi măng của Công ty Thanh Sơn với tổng vốn đầu tư lên tới 1.474 tỷ đồng, nhưng từ khi khởi công đến nay đã 9 năm mà vẫn “đắp chiếu” ngủ yên. Chỉ nhìn thấy gần 40 ha đất đang “bị hoang hóa”, mà xót xa tiếc nuối. Đã đến lúc Thủ tướng Chính phủ và tỉnh Thanh Hóa cần có quyết sách “dũng cảm” khắc phục những cản trở vướng mắc ở một số khâu, tháo gỡ nút thắt trong dự án này là vô cùng bức thiết.

Cách đặt vấn đề nghiêm túc, nhưng cũng lấp lửng của hai Bí thư khiến tôi tò mò hơn, hỏi thì các anh không nói thêm mà đề nghị tôi về xã Thúy Sơn, huyện Ngọc Lặc thì mọi chuyện sẽ rõ. Thế là ngay ngày đầu tuần hôm sau, tôi đã có mặt ở một xã vùng cao Thúy Sơn - Ngọc Lặc này để được “mắt thấy, tai nghe”!

Người đầu tiên tôi tìm gặp, đó là anh Phạm Anh Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Ngọc Lặc. Anh không kém phần bức xúc khi nói về sự thăng trầm của dự án: Đã 9 năm trôi qua, Dự án xây dựng nhà máy xi măng Thanh Sơn với tổng vốn 1. 474 tỷ đồng đang nằm “đắp chiếu”.

Anh kể lại: Cách đây 9 năm, ở xã vùng cao Thúy Sơn, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa rầm rộ, nhộn nhịp như phố thị, bởi nơi đây đón nhận Dự án xây dựng nhà máy xi măng hàng nghìn tỷ đồng. Nói về Dự án “siêu khủng” nhà máy xi măng Thanh Sơn, người dân Thúy Sơn mừng lắm, vì khi nhà máy về, con em họ sẽ có công ăn việc làm ổn định. Bởi lẽ đó mà nhà bàn giao đất cho các cấp chính quyền GPMB, công tác thu hồi đất diễn ra nhanh chóng.

Có mặt bằng, phía chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn làm lễ khởi công hoành tráng vào tháng 12/2007. Hàng trăm xe ô tô các loại từ khắp nơi về tham dự. Người dân Thúy Sơn phấn khởi bỏ cả công việc đồng áng để đến xem lễ khởi công. Không chỉ riêng xã Thúy Sơn mà người dân ở khắp các xã trong huyện cũng hiếu kỳ kéo nhau đến xem làm cho lễ khởi công đông vui như ngày hội. Rồi từ đó các con đường giao thông mọc lên, nhà điều hành, nhà công nhân được xây dựng.

Đây là dự án có tổng vốn đầu tư lên đến hơn 1.474 tỷ đồng, trên diện tích 36 ha đất (bao gồm đất sản xuất nông nghiệp và đất ở) của hơn 200 hộ dân bị ảnh hưởng thuộc 4 thôn: Thanh Sơn, Vân Sơn, Hương Sơn và Hồng Sơn, của xã Thúy Sơn. Dự án này do Công ty Đầu tư và Thương mại Thăng Long Hà Nội làm chủ đầu tư, công suất 2.500 tấn Clinkenr/ngày, dự kiến nhà máy đi vào hoạt động sẽ cung cấp sản phẩm xi măng cho thị trường phía Tây Thanh Hóa, Lào góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, tăng thu cho ngân sách Nhà nước trên địa bàn.

Khu nhà máy Xi măng Thanh Sơn bị bỏ hoang nhiều năm qua.

Điều đáng tiếc, chỉ sau 2 năm 2007-2009, kể từ khi triển khai thi công, dự án bỗng nhiên bị “treo” giữa chừng.

Theo ghi nhận của phóng viên, tại hiện trường, chủ đầu tư mới thi công được một số hạng mục công trình như: tường rào, băng chuyền, nhà ở công nhân đã hư hỏng, xuống cấp, toàn bộ diện tích 36ha để hoang phí. Người dân địa phương thấy phí nên đã thả trâu, bò, dê, lợn. Khu nhà ở, ăn uống của công nhân họ tận dụng làm nơi nuôi nhốt trâu, bò. Nhiều ô cửa kính đã bị đập phá, cửa ra vào tan hoang, nay được tạm rào lại bằng cửa sắt cũ đã hoen rỉ. Nhiều hộ dân ngán ngẩm: Tưởng rằng nhà máy đi vào hoạt động thì con cái họ sẽ kiếm được suất làm công nhân trong đó, nhưng giờ nhà máy đã “đắp chiếu”, đất sản xuất nông nghiệp không còn, nhiều hộ đã khó, nay càng khó khăn hơn.

Anh Phạm Anh Tuấn - Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng cho biết thêm: Hiện nay những hạng mục nhà máy đã xây dựng xuống cấp trầm trọng, các khu nhà ở, nhà điều hành… tất cả đều trở nên xập xệ, không những thế, tường bao quanh nhà máy cao tới 5m cũng bị xuống cấp, nghiêng ngả.

Tình cờ chúng tôi hỏi chuyện bác nông dân Hà Văn Hai, người chăn thả trâu, bò gần khu tường rào bao quanh, ông thở dài: Hiện tại dự án nhà máy xi măng Thanh Sơn bỏ hoang, khiến cho cuộc sống của người nông dân chúng tôi như “con kiến leo phải cành cụt”. Là người thuần nông, người dân sống nhờ đồng ruộng, nhưng nay ruộng đất cũng đã hết chúng tôi không biết làm gì để sống?

- Bây giờ bác có mong nhà máy trở lại hoạt động không? (Tôi hỏi).

- Có chứ! Chúng tôi chỉ biết kêu lên các cấp từ tỉnh đến Trung ương xem xét làm sao cho nhà máy hoạt động trở lại, nếu chưa đủ điều kiện hoạt động, không có khả năng làm nữa thì tỉnh cũng phải có biện pháp chuyển đổi hay thu hồi lại dự án để người dân còn có đất mà làm ăn chứ.

Vậy là kể từ khi khởi công xây dựng đến nay đã 9 năm, nhưng đến thời điểm này, Dự án nhà máy xi măng Thanh Sơn (huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa) vẫn dang dở, không chỉ thiệt hại về vật chất cho chủ đầu tư mà còn để lại hậu quả nghiêm trọng, gây nhiều bức xúc cho người dân địa phương. Bởi lẽ, tại thời điểm đó, dự án từng được kỳ vọng là “điểm nhấn” của ngành công nghiệp vùng miền núi phía Tây Thanh Hóa.

Nhưng hiện tại, toàn bộ mặt bằng dự án (rộng gần 40ha) vẫn chỉ là bãi đất hoang, đến nay đang bị đình trệ hoàn toàn, bởi chủ đầu tư… thiếu vốn. Không chỉ có vậy, nhiều thành viên trong gia đình các hộ ở đây đã từng được đi học nghề để trở thành công nhân làm việc trong nhà máy lại đang mòn mỏi chờ đợi…

Theo tìm hiểu chúng tôi, phía địa phương ngoài việc phải chi 200 triệu đồng từ ngân sách để hỗ trợ GPMB, UBND huyện Ngọc Lặc còn phải đối mặt với sức ép của dư luận của người lao động chờ việc sau đào tạo, của hàng trăm hộ nông dân không còn đất canh tác?! Về phía chủ đầu tư, họ đã tiêu tốn hàng trăm tỷ đồng để san lấp mặt bằng, khoan cọc nhồi, xây dựng nhà ở cho cán bộ, chuyên gia và hạ tầng cơ sở (đường, điện…).

Theo Công ty Thăng Long, dự án đã triển khai các hạng mục san lấp mặt bằng, xây tường rào bao quanh, xây dựng khu nhà điều hành, khoan đổ bê tông, khoan nhồi, 438 cọc bê tông, hệ thống rãnh thoát nước và cử hơn 200 công nhân kỹ thuật đi đào tạo. Số hạng mục hoàn thành trị giá tới 400 tỷ đồng.

Tương lai mù mịt của dự án

Đem câu chuyện trên trao đổi với một số chuyên gia kinh tế ở Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thanh Hóa, đại diện Sở này cho rằng: Nếu hiện tại, việc có thể tiếp tục xây dựng dự án để hoàn thành hay không vẫn là câu hỏi chưa thể trả lời, và ngay cả trong điều kiện thuận lợi nhất, khi dự án hoàn thành và đi vào sản xuất thì các yếu tố tính toán cho thời điểm dự kiến gia nhập thị trường đã hoàn toàn khác sau 9 năm.

Trong khi đó, một loạt ý kiến khác lại cho rằng: Trong chừng mực nào đó, sự “hiện diện” hay “mất tích” của dự án này hầu như không còn mấy giá trị đối với ngành công nghiệp xi măng, vốn đã gặp quá nhiều sóng gió trong những năm gần đây.

Vậy nên, tương lai của Dự án xi măng Thanh Sơn là rất mù mịt, cái thấy rõ nhất chỉ là thiệt hại về tiền đầu tư dang dở của chủ đầu tư; sự mất mát của người dân đã nhường đất cho dự án; sự lỡ làng của những người dân đã chuẩn bị tư thế để trở thành công nhân. Do vậy, đã đến lúc Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ cần có hướng xử lý mạnh dạn, hợp tình, hợp lý, cái gì có lợi cho dân thì nên làm. Nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí cho cả đôi bên mới là “những việc cần làm ngay”!

Cố nhiên, do dự án này nằm trong Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 và định hướng đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, cho nên cũng gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý và chuyển đổi. Nhưng xét về quy định các địa phương hoàn toàn có thể thu hồi giấy phép đầu tư nếu chậm triển khai.

Ngoài việc Bộ Xây dựng nên thực hiện tổng rà soát quy hoạch xi măng, thì Thanh Hóa cũng cần tăng cường rà soát, quyết liệt, xử lý theo hướng hài hòa lợi ích của các bên, tạo điều kiện thuận lợi chuyển đổi sang các Dự án khác hiệu quả hơn, vật liệu xanh thân thiện với môi trường, nhằm hạn chế các dự án “treo”, chống lãng phí nguồn lực, nâng cao hiệu quả của các dự án đầu tư không chỉ riêng trong lĩnh vực xi măng.

Theo Luật Đất đai, nếu sau 3 năm đưa vào kế hoạch sử dụng đất mà dự án chưa có quyết định thu hồi đất hoặc chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất thì phải điều chỉnh, hủy bỏ. Với mục tiêu đưa Ngọc Lặc trở thành trung tâm giao lưu kinh tế, thương mại, văn hóa - xã hội của vùng miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hóa vào năm 2020.

Thiết nghĩ, đây cũng là nút thắt quan trọng mà cán bộ,  nhân dân huyện Ngọc Lặc cũng như dư luận và công luận rất cần có sự vào cuộc kịp thời “dũng cảm”, quyết liệt của Chính phủ, cùng lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa để “tháo gỡ” khó khăn trên tinh thần “cái gì có lợi cho dân thì nên làm”, để Ngọc Lặc sớm phát huy lợi thế của vùng trung tâm giao lưu kinh tế, thương mại, văn hóa - xã hội của 11 huyện miền núi; phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương trong giai đoạn mới.

Đừng vô cảm hay không biết đến nguyện vọng chính đáng của dân. Không rụt rè, né tránh, chậm trễ, để lỡ vận hội, lợi thế sẽ thành hại thế, bất lợi.

Triều Nguyệt

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : nhà máy xi măng chết yểu Thanh Hòa

Tin Việt Nam tiếp theo

Tin Việt Nam mới nhất