Thứ Hai , 06:49, Ngày 06/04/2020

Gia đình và pháp luật

Di dân tái định cư ở Sơn La: Vượt khó khăn, ổn định đời sống cho dân

Theo quy hoạch tổng thể dự án nhà máy thủy điện Sơn La, huyện Quỳnh Nhai phải di chuyển dân lớn, chiếm đến 2/3 số lượng của toàn tỉnh.

Những khó khăn vô hình

Ngày 15/1/2004, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 09/QĐ-TTg phê duyệt dự án Thủy điện Sơn La - Nhà máy thủy điện có công suất lớn nhất Đông Nam Á, đến năm 2012, công trình hoàn thành. Theo số liệu thống kê của Ban quản lí dự án di dân tái định cư Quỳnh Nhai, tổng diện tích đất trên toàn huyện bị ngập là 10.185 ha. Phải di chuyển 8.435 hộ dân, gần 36.000 nhân khẩu, thuộc 9 xã, 99 bản, xóm. Đồng thời phải di chuyển trung tâm hành chính huyện ra nơi khác.

Một góc huyện Quỳnh Nhai hôm nay.

12 năm thực hiện nhiệm vụ, ngoài những thuận lợi, những khó khăn cơ bản, công tác di dân và tái định cư gặp phải nhiều trở ngại vướng mắc ngoài tính toán mà như ông Đinh Xuân Mến - Trưởng ban quản lí dự án di dân tái định cư huyện Quỳnh Nhai nói: “nếu ai không trực tiếp thực hiện thì không thể tưởng tưởng được nó nan giải đến mức độ như thế nào”.

Thứ nhất, Quỳnh Nhai là huyện nghèo, trình độ dân trí, kinh tế còn nhiều hạn chế; địa hình cắt cứ, có nhiều dân tộc cùng sinh sống, có phong tục tập quán đa dạng, đặc biệt là tập quán canh tác không thường xuyên đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lý nhà nước về đất đai và quá trình thống kê, kiểm đếm lập hồ sơ và thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất thực hiện dự án.....

Thứ 2 là về công tác vận động nhân dân, ông Đinh Xuân Mến chia sẻ thêm: "Những khó khăn khác như về vốn, về chủ trương chính sách còn một số bất cập hoặc chưa sát.... có thể chủ động và giải quyết được, vấn đề chỉ là thời gian, còn việc vận động bà con tuân thủ chủ trương, chính sách, di chuyển đến nơi tái định cư theo quy hoạch và bàn giao đất cho Nhà nước thì không tính được, đây là một bài toán khó, không thể cộng trừ nhân chia để ra kết quả mà phải giải bằng “dân vận” bằng một cuộc vận động - vận động lòng dân, thay đổi lòng dân. Tuy nhiên, không có khó khăn nào có thể khiến chúng tôi chùn bước cả, cứ có lợi có ích cho nhân dân thì chúng tôi sẽ hết sức để hoàn thành, khó khăn thử thách được tạo ra là để vượt qua”.

Đúng là như vậy, chúng tôi nhớ lại, có lần ông Lò Ngọc On - Phó Trưởng Ban Quản lí dự án di dân tái định cư Thủy điện Sơn La khi trả lời báo chí đã từng nói : “Nếu như chinh phục lòng sông để làm thủy điện đã khó, thì chinh phục lòng người còn khó hơn nhiều”.

Người dân tuy nghèo về vật chất nhưng cuộc sống rất đầm ấm, tình làng nghĩa xóm đong đầy và rất đoàn kết. Việc phải chuyển đi nơi khác, di dời cả nhà cửa, gia sản, phải rời xa ruộng nương, những con khe, con suối đã quen thuộc, phải thay đổi thói quen canh tác đồng thời rời bỏ luôn nơi chôn rau cắt rốn của mình mà đi thì đó là điều họ không bao giờ dám nghĩ tới. Trong khi đó, hệ thống kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông ở nơi tái định cư chưa được đầu tư; công tác quy hoạch các khu, điểm tái định cư được tiến hành đồng thời với công tác bố trí dân chuyển đến tái định cư… Do vậy, nếu không thận trọng thì việc người dân phản đối đến cùng hay cùng nhau bám trụ, gây cản trở cho công tác di dân, ảnh hưởng đến tiến độ công trình dự án là điều không thể tránh khỏi.

Đối diện với thực tế đó, để tổ chức di chuyển dân đảm bảo an toàn, đúng tiến độ. Ủy ban nhân dân huyện đã phối hợp chặt chẽ với các huyện tiếp nhận dân, chỉ đạo các cơ quan, ban ngành đoàn thể, Ủy ban nhân dân các xã phối hợp đồng bộ trong việc tổ chức xây dựng kế hoạch chuyển dân từ chi trả, tạm ứng tiền bồi thường, hỗ trợ để các hộ mua lương thực, thực phẩm, vật dụng thiết yếu; tổ chức lực lượng tháo dỡ, làm lều lán tạm, làm đường vận chuyển, bố trí phương tiện vận chuyển, san ủi nền nhà, đầu tư điện, nước...

Từ đó đảm bảo người dân ngay khi chuyển đến điểm Tái định cư có được sự hỗ trợ tối đa của Nhà nước, của cấp ủy, chính quyền và nhân dân sở tại, tạo sự đoàn kết gắn bó giữa hộ sở tại và các hộ tái định cư, giúp các hộ dân sớm ổn định đời sống, sản xuất. Những năm, tháng cao điểm về yêu cầu tiến độ chuyển dân, huyện Quỳnh Nhai đã được Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh quan tâm, huy động lực lượng thanh niên xung phong, các đơn vị lực lượng vũ trang, lực lượng cán bộ công chức các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh, phương tiện ô tô, ca nô, phà . . . để phục vụ công tác di chuyển dân, khẩu hiệu "Tất cả vì dòng điện ngày mai của tổ quốc " đã tạo ra khí thế thi đua, phấn khởi giúp huyện Quỳnh Nhai hoàn thành công tác di chuyển dân mà không cần đến giải pháp cưỡng chế, góp phần cho tổ máy số 01 Nhà máy thủy điện Sơn La phát điện sớm trước 2 năm so với Nghị quyết của Quốc hội đã đề ra.

Những con số “biết nói”

Ông Đinh Xuân Mến - Trưởng ban di dân tái định cư huyện Quỳnh Nhai.

Theo số liệu thống kê từ Ban quản lí dự án di dân tái định cư huyện Quỳnh Nhai, tính đến thời điểm tháng 11/2016 (trong vòng 12 năm - PV), toàn huyện đã thực hiện thu hồi 20.736,4 ha đất, đạt 99,7% tổng diện tích phải thu hồi. Giao đất ở và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 4.722 hộ/4.722 hộ; giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sản xuất nông - lâm nghiệp cho 3.822 hộ/3.822 hộ.

Tổng số dự án huyện được tỉnh giao chủ đầu tư là 723 dự án thành phần với tổng mức vốn 2.244.328 triệu đồng, đã hoàn thành và bàn giao đưa vào sử dụng 690 dự án, tổng mức đầu tư 2.202.557 triệu đồng. Tổng vốn theo quy hoạch tổng thể được duyệt là 4.160.672 triệu đồng.

Về đời sống nhân dân sau tái định cư, tính đến nay, 98,85% các hộ thực hiện đúng chủ trương có nhà kiên cố khang trang hơn tại nơi ở mới, hệ thống cơ sở hạ tầng tại các khu, điểm tái định cư được quy hoạch và xây dựng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu đi lại, sản xuất; các hộ cơ bản đã được giao đủ đất sản xuất nông nghiệp và được hướng dẫn sản xuất, từng bước ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Thu nhập bình quân đầu người của các hộ tái định cư năm 2005 (trước khi tái định cư - PV) là 0,3 triệu đồng/người/tháng; thu nhập bình quân năm 2015 là 1,12 triệu đồng/người/tháng; thu nhập bình quân đầu người nơi tiếp nhận dân tái định cư năm 2015 là 1,02 triệu đồng/người/tháng. Về tỷ lệ hộ nghèo, năm 2005 là 35,62%; năm 2015 là 14,34%; vùng đón dân tái định cư năm 2015 là 18,63%. 100% số hộ tái định cư được đầu tư hệ thống nước sinh hoạt tự chảy, trong đó: 69,9% số hộ được sử dụng nước sạch theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế, 30,1% số hộ được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.

100% số hộ tái định cư được dùng điện thoại. Tỷ lệ trẻ em tại các khu, điểm tái định cư trên địa bàn đến tuổi đi học được đến trường là 100%; tỷ lệ phổ cập giáo dục tiểu học vùng tái định cư là 99,98%, tỷ lệ phổ cập giáo dục Trung học cơ sở là 98,26%; tỷ lệ người dân tái định cư biết chữ là 89,6%. Con số này cho thấy được khối lượng công việc cần phải hoàn thành của Ban quản lí dự án di dân tái định cư nói riêng và huyện Quỳnh Nhai nói chung trong thời gian 12 năm qua là rất lớn.

Để hoàn thành được những nhiệm vụ đó, ngoài được sự hỗ trợ tối đa của Nhà nước, của cấp ủy, chính quyền và nhân dân sở tại, tạo sự đoàn kết gắn bó giữa hộ sở tại và các hộ tái định cư, giúp các hộ dân sớm ổn định đời sống, sản xuất cần có sự nỗ lực cố gắng rất lớn của Ban Chỉ đạo di dân tái định cư và lãnh đạo, cán bộ Ban quản lí dự án di dân tái định cư huyện Quỳnh Nhai.

Ghi nhận những cố gắng đó, nhiều cá nhân tổ chức liên quan đến công tác di dân tái định cư trên địa bàn huyện Quỳnh Nhai đã nhận được nhiều giấy khen, bằng khen của Đảng và Nhà nước, cao nhất là 1 Huân chương lao động hạng nhất, 3 Huân chương lao động hạng 3 và 37 bằng khen của Chính phủ.

Phải nói rằng, những thành tích mà Ban quản lí di dân tái định cư nói riêng và huyện Quỳnh Nhai nói chung về cơ bản là xuất sắc, đáng được ghi nhận khen ngợi, tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn nhiều vấn đề còn vướng mắc, chưa được giải quyết thấu đáo, nhiều vấn đề chưa tìm được tiếng nói chung với nhân dân.

Ngày 1/10/2016, tại hội nghị tổng kết dự án di dân, tái định cư Thủy điện Sơn La, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho rằng công tác này cần bảo đảm tính bền vững, không để tái nghèo tại nơi ở mới, không phải di dân xong là kết thúc. Do đó, trong thời gian tới Ban quản lí di dân tái định cư huyện Quỳnh Nhai cần tiếp tục nghiên cứu, tiếp tục có những giải pháp kiến nghị sâu sát, kịp thời để đảm bảo quyền lợi, đảm bảo ổn định đời sống và sản xuất cho bà con nhân dân vùng tái định cư.

Trần Trung - Thùy Du / KD&PL

Tin Liên quan

Tags : Sơn La QUỲNH NHAI Di dân tái định cư nhà máy thủy điện

Tin Truyền thông tiếp theo

Tin Truyền thông mới nhất