Thứ Tư , 06:10, Ngày 21/08/2019

Gia đình và pháp luật

Thơ Đinh Ngọc Diệp: Cái đẹp hòa nhập vào trạng thái của tâm hồn!

Đinh Ngọc Diệp cũng nghèo lắm! Nhưng tâm hồn và cả thơ anh thì giàu có biết nhường nào.

Ngoài làm thơ, Đinh Ngọc Diệp còn viết báo, tiểu luận phê bình và nhiều thể loại khác. Ở lĩnh vực nào anh cũng có những đóng góp, thành công cả mặt nghệ thuật lẫn tác động xã hội. Nhưng đóng góp quan trọng và đặc sắc nhất của anh, cuối cùng vẫn là thơ ca.

Nhà thơ Đinh Ngọc Diệp.

Hành trình thơ của Đinh Ngọc Diệp tính từ ngày anh biết làm thơ (tuổi học trò) đến nay quả là dài. Anh đã xuất bản những tập “Hành trình” từ 1 đến 5…(cứ đà này sẽ có thêm “Hành trình” thứ bao nhiêu nữa). Thơ anh tạm chia thành 4 mảng: Thơ tình, thơ thế sự, thơ về quê hương, gia đình và những nơi anh từng đến có kỷ niệm đẹp. Trong các mảng thơ trên, mảng thơ thế sự thuộc thế mạnh của anh. Nhiều bài thơ rất đời và gan ruột. Nỗi nhớ và hoài niệm về người cha với con thuyền nhỏ nhoi, giữa biển khơi mịt mùng giông bão; bất chấp hiểm nguy mỗi lần đi biển trở về "với rổ cá vơi đầy".

Anh đã viết ra những câu thơ ám ảnh: “Tôi nghe rưng rưng mỗi bước cha về/ Bước thậm thịch nhịp chày giã gạo/ Bước chen vào nhịp sóng xanh chao…”, để rồi: “Mẹ đang thổi cơm chiều rá gạo dở trên tay/ Chỉ một mình cha đi vào mà lối ngõ cũng chật/ Nghe tiếng cha đặt rổ xuống sân biết rổ vơi đầy/ Mở tràn đậy ra biết ngày thua, phạt ...” (“Với biển” - trong tập “Hành trình 4”).

Hầu hết những chất liệu trong thơ anh viết theo sự chiêm nghiệm và đúc kết, với một tầm tư duy thẩm mỹ thể nghiệm riêng của mình. Là đứa con quê biển, có Hòn Trống Mái, nơi thắp lửa cho thi ca. Trống Mái mà người đời vẫn gọi: “Huyền thoại bao phủ lên thiên nhiên hay thiên nhiên lan tỏa thành huyền thoại. Đinh Ngọc Diệp cứ nuôi dưỡng mãi nguồn cảm xúc đó, và viết thành thơ “Trống Mái” (nhận xét của thầy Nguyễn Mạnh Hùng - Đại học Hồng Đức). Quanh chuyện tình Trống Mái, và những kỷ niệm về biển, về người cha, mẹ thân yêu đã cho anh nhiều bài thơ hay.

Bạn đã đọc, xin hãy đọc lại, đọc thêm Đinh Ngọc Diệp: “Ngủ trên núi, nghe làng ru sóng/ Trống Mái gối lên mây trắng ngủ lưng trời/ Mây dưới núi bồng bềnh hay nón trắng/ Nón mẹ già gánh cá đem phơi”.

Tôi tin là chúng ta sẽ có dịp mà đồng ý với nhau hơn, rằng: Nếu không phải là những người có sứ mệnh thiêng liêng là cất lên tiếng nói hình tượng nghệ thuật, để giúp con người hiểu đến tận cùng những nhọc nhằn của mọi kiếp nhân sinh: “Nón mẹ già gánh cá đem phơi”; từ đó mà khuyến nghị, đặt vấn đề trách nhiệm của mỗi con người với cuộc sống hôm nay. Như trả nghĩa với đời, nhà thơ đã cất lên những câu thơ chính trực và ân tình mà phân giải, mà dìu đỡ cho bao kiếp người nơi chôn rau cắt rốn: “Mẹ biết chăng chuyện tình xưa ấy/ Đá vẫn tương tư hoài vọng kiếp người/ Ngỡ giây phút tìm quên vào khoang biếc/ Cánh ôm choàng tha thiết đất chôn rau”.

Vả chăng, bằng quyền năng đặc biệt của nghệ thuật ngôn từ, nên hình tượng những hòn “đá”, cũng được anh tái hiện sinh động, đó là: “Đá vẫn tương tư hoài vọng kiếp người”. Trong con mắt của nhà thơ, hình ảnh đá vô tri vô giác cũng trở nên đẹp đến lạ lùng! Những câu thơ thật giản dị, sao cứ gõ vào lòng ta một điều gì đó khôn nguôi!

Phải rồi, bởi thơ anh là tiếng nói bên trong, tiếng nói vô thức, của trực giác, của giấc mơ. Nhà thơ kiến tạo hiện thực như là sự trộn lẫn của ký ức và hiện tại, mơ  và thực: “Mỗi chuyến đi đều vì sự trở về/ Lên sàn diễn để về trong đời thực/ Trong phấn son để tìm ra sự thật/ Biết mình cần ở giữa nhân gian”. (Bài “Trở về” - “Hành trình 4”). Đinh Ngọc Diệp làm thơ, như một cách nâng đỡ bản thân.

Mục đích duy nhất: Cho phép những vướng mắc tâm hồn tràn ra trang giấy thật tự nhiên: “Thuở lụt bể chết mấy đồng, mấy núi/ Đá chôn chân những rùa đá, voi chầu/ Làng sót lại đôi vợ chồng cũng không qua cái đói/ Phút cuối cùng hóa đá, vẫn tìm nhau!”. Nếu đọc kỹ và soi chiếu hướng viết, nội dung và tính cách các hình tượng trong thơ, ta sẽ thấy có sự nhất quán trong tư tưởng chủ đề của toàn bộ sáng tác của anh hơn.

Trong thơ của Đinh Ngọc Diệp, còn thấy váng vất những năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương của nhà thơ với giọng điệu thơ điềm đạm, chậm rãi, và thi thoảng vọt thoát ra khỏi sự đều đều của nhịp điệu văn xuôi ấy, lại vang lên trong mức đủ nghe như lời thì thầm muốn nén bớt nỗi bi thương, đôi lời chát chúa, đó là những giây phút thăng hoa, là tiếng thổn thức của con tim với nhiều cung bậc của đời sống tâm hồn xoay quanh những điều tâm huyết để tìm sự thảnh thơi trong dâu bể đa đoan: “Sóng cứ vỗ nghìn năm không thỏa/ Mây lững lờ nín thở muốn ngưng trôi/ Anh cũng thế dùng dằng chưa trở gót/ Để bạn bầu mây núi bớt đơn côi !”. (Bài “Chơi đền Cô Tiên”, trong tập Hành trình”).

Nhìn chung thơ Đinh Ngọc Diệp thể hiện một nội tâm trong sáng, mặt khác thơ anh có lực đẩy của ngọn gió tà hình, mở ra cánh cửa giấu kín bao bí mật của tình cảm. Thơ anh bình dị, không trau chuốt, tạo hình câu chữ, nhưng đọc toàn bài là một mạch dính kết vững chắc, tạo nên tứ thơ khỏe khoắn, năng động. Quan niệm thẩm mỹ của anh không đơn điệu. Cái đẹp hòa nhập vào mọi trạng thái của tâm hồn. Người ta không chỉ yêu thơ anh mà còn thích nghe giọng đọc thơ hào sảng, cuốn hút của anh.

Với Đinh Ngọc Diệp, thơ và người là một. Anh sống dung dị, chan hòa, hướng thiện, hướng mỹ. Từ cái tôi trong quá khứ đến cái tôi trong hiện tại “Quả trứng thơ” là hành trình vừa kiến tạo, xác lập vừa phủ định mạnh mẽ; trong đó phủ định là điều kiện của kiến tạo, phát triển, để cái bình thường thăng hoa thành cái phi thường: “ Qủa - Trứng - Thơ/ Như một nghi ngờ/ Trang giấy/ Đóng băng/ Sống lại thời nguyên thủy/ Thanh thản/ Trứng/ Quyên sinh/ Khi nứt vỏ/ Mà Thơ/ Bay/ Đập cánh ở tim người!”. (Bài Qủa Trứng Thơ” - trong tập Hành trình”).

Bài thơ “Vô tình” (trong tập “Hành trình 4”) gồm 19 câu thơ. Trong đó nhân vật thi nhân  được anh xe ôm chở đi len lách giữa phố thị: Một trăm nghìn một cuốc xe ôm... Kết thúc chặng hành trình, nhà thơ trả tiền xe ôm nhưng vô tình quên bản thảo trên xe. Nhà thơ hình dung ra cái cảnh người lái xe ôm rất có thể không cần đến những bài thơ mình làm; thơ trở nên vô dụng trước đời khổ ải. Vì có những phận đời đang cần cơm áo hơn thơ! Nhà thơ giấu buồn vào trong để nhắn gửi anh xe ôm (bằng tâm tưởng): Hãy vứt thơ đi/ nhưng tiền cứ lấy/ Để lần sau/ lại chở gã thơ tồi!...

Đau quá! Hài hước quá! Nhưng cũng thật đúng quá! Bởi đây là cuộc mưu sinh, là kinh tế thị trường, là những vòng quay nhân quả, không ngừng nghỉ trong thời gian, không gian... Bằng phép liên tưởng mới lạ, tác giả đã kéo gần lại, phát hiện bản chất tương đồng ở những sự việc, hiện tượng vốn rất xa nhau: Trái đất vô tình không biết/ Ngày ngày cõng trên mình những hạt bụi nhân sinh/ Anh xe ôm vô tình không biết/ Cõng sau mình một kiếp thi nhân... Một phát hiện khá thú vị: “lao động” của anh xe ôm và của trái đất là bình đẳng, không phân biệt tầm vũ trụ (vòng quay của trái đất, hàng ngày “cõng” hàng tỷ người trên lưng) với tầm vi mô “con ong, cái kiến” của phận người trong kiếp mưu sinh. Sự lao động bình thường, của những con người bình thường bỗng trở nên lớn lao, “thi vị”, có ý nghĩa hơn...

Cái khát vọng bị bó buộc, giam hãm trong đời thường bỗng quật khởi thành những câu thơ để đi hết tình yêu đích thực mà trong đời không có điều kiện thể hiện... Đó còn là Tự do! Cao hơn tình yêu là Tự do! Là quyền được thể hiện bản ngã của mình, được sống đúng mình, yêu ghét đúng với cảm nhận của mình bất chấp cái gì xảy đến...”.

Đinh Ngọc Diệp đã chọn cho mình một giọng điệu riêng. Giọng thơ của anh đầy chất suy nghiệm và triết lý, tự vấn. Giọng điệu ấy tự thân chọn cách diễn đạt thơ tự do mang tính tự sự, thơ văn xuôi không ràng buộc vần điệu. Nhưng thơ anh cứ ám ảnh vì những nhạc điệu của tiếng nói bên trong chứ không ở ngôn từ hình thức; vì thế luôn là sự khám phá và giải bày bản thể một cách tự nguyện,  đòi hỏi người đọc đồng sáng tạo. Đọc thơ anh là để cùng tỉnh thức và tự vấn. Tất cả đã làm nên một nhà thơ Đinh Ngọc Diệp, một tên tuổi không thể mấy ai quên. Xin chúc mừng anh.

Triều Nguyệt

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : tập thơ nhà thơ

Tin Giải trí tiếp theo

Tin Giải trí mới nhất