Thứ Năm , 01:02, Ngày 15/11/2018

Gia đình và pháp luật

Thanh đồng Nguyễn Văn Phương: Lưu giữ nét đẹp văn hóa dân tộc

Hơn 40 năm qua, thanh đồng – thủ nhang Nguyễn Văn Phương vẫn miệt mài nghiên cứu, tìm hiểu, lặng lẽ giữ gìn, lưu truyền và phát huy nét đẹp trong văn hóa thờ Mẫu và hầu đồng của người Việt.

Có duyên với Thánh Mẫu từ khi còn nhỏ, Nguyễn Văn Phương đã theo cụ đi hầu đồng và nghe hát văn. Ông được cụ truyền cho nhiều kiến thức bổ ích về các nguồn gốc Đạo Mẫu, các Thánh Mẫu và nghi thức thờ cúng. Những kiến thức đó nhanh chóng được thanh đồng lĩnh hội nhuần nhuyễn và ngấm sâu vào tiềm thức.

Hiện tại, bên cạnh công việc của một thủ nhang chịu trách nhiệm cai quản hai ngôi đền ở Nam Sách (Hải Dương), tổ chức các nghi thức hành lễ, ông Nguyễn Văn Phương còn đứng giá hầu đồng.

Khung cảnh thanh tịnh của Đền Vàng.

Tìm về Nam Sách và hỏi đến Đền Vàng – là nơi thờ nhị vị Chúa Bà có từ thế kỷ thứ VI, phóng viên chúng tôi đã có buổi trao đổi đầy ý nghĩa với thanh đồng Nguyễn Văn Phương. Thanh đồng đã bày tỏ cái nhìn khách quan, đúng đắn về tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.

Thanh đồng khẳng định: “Đạo Mẫu là một nét đẹp văn hóa có từ rất lâu đời và đáng tự hào của người Việt. Đây không phải là mê tín dị đoan hay cuồng tín như nhiều người vẫn nghĩ”. Trải qua hơn 4.000 năm lịch sử dựng nước và giữ nước, văn hóa Việt Nam đã có sự thay đổi rất nhiều. Nhiều yếu tố văn hóa ngoại lai xâm nhập, chúng ta không bài trừ mà lựa chọn phương thức hòa nhập. Hòa nhập nhưng không hòa tan, bởi người Việt cũng có những tín ngưỡng mang đậm tính thuần Việt như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ Mẫu.

Ngôi đền ông Nguyễn Văn Phương làm thủ nhang.

Mẫu có nghĩa là Mẹ, thờ Mẫu có nghĩa là thờ Mẹ. Ban đầu, tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt mang đậm bản sắc tâm linh thuần Việt của một nền văn minh lúa nước. Mẫu là mẹ thiên nhiên và việc tôn thờ Mẫu là tôn thờ người mẹ thiên nhiên để tự nhiên có thể che chở, mang lại mưa thuận gió hòa, những điều tốt lành cho con người. Càng về sau, tín ngưỡng thờ Mẫu càng thấm nhuần truyền thống uống nước nhớ nguồn của người Việt, đối tượng thờ cúng cũng được mở rộng hơn.

Ngoài những nhiên thần Tứ phủ (Trời – Đất – Nước – Rừng), Đạo Mẫu còn thờ nhân thần là các anh hùng dân tộc, những người có công với dân với nước. Đạo Mẫu lúc này chính là một thứ chủ nghĩa yêu nước, tự hào dân tộc. Điểm khác lạ của Đạo Mẫu là hướng về trần thế, thực tại, cầu chúc cho người sống phúc, lộc, thọ, bình an, hạnh phúc, chứ không cầu cho người chết. Đạo Mẫu hướng con người đến với những giá trị nhân sinh quan tốt đẹp, định hướng con người đến với chân – thiện – mỹ.

Thanh đồng Nguyễn Văn Phương nói thêm, trong nghi thức thờ Mẫu không thể thiếu hát văn và hầu đồng. Nghi thức này ăn sâu trong tiềm thức của người Việt.

Thanh đồng Nguyễn Văn Phương trong một giá hầu đồng.

Hát văn gắn liền với hầu đồng khi vào khóa lễ, thanh đồng hóa thân vào vị thánh mà được hầu khăn áo hát văn. Khói hương đèn nến lung linh huyền ảo là lúc thanh đồng thăng hoa diễn lại phong thái của vị thánh đó rất linh ứng. Đó là những giá trị tâm linh không thể bỏ qua.

Thờ Mẫu hầu đồng cho tới ngày nay quan điểm của thanh đồng đã là một thanh đồng phải có tâm có tầm, phải học hỏi văn hóa lịch sử phát huy giúp đỡ mọi người, không vụ lợi bản thân, định hướng cho mọi người đi đến chân - thiện - mỹ.

Nói về các thanh đồng, ông Nguyễn Văn Phương cho biết: Theo các cụ truyền lại, thanh đồng đã thành tâm có thể trình đồng. Mỗi thanh đồng có một căn duyên khác nhau, có người đồng nổi, có người đồng tĩnh, có người đồng làm thầy… nhưng cuối cùng ai cũng cầu mong thế giới hòa bình, đất nước phồn vinh, nhân dân an lạc, ấm no hạnh phúc.

Nói về nghi lễ hầu đồng, Thanh đồng Nguyễn Văn Phương lưu ý các tiêu chí: Thứ nhất, nơi thực hiện phải là đền điện có thờ Mẫu, không được hầu ở chùa, sân khấu hoặc những nơi không có đền điện. Thứ hai, thanh đồng, quan thầy chuẩn bị khăn áo, y phục của từng vị thánh được hầu. Thứ ba, cung văn còn gọi là hát văn phải có đầy đủ đàn, sáo, nhị, kèn, trống, phách. Thứ tư, phải có tứ trụ hầu dâng thay khăn áo từng giá và dụng cụ để phục vụ lúc hầu. Khi tiếng trống, nhạc cụ vang lên, tiếng hát văn ca ngợi non song, đất nước và các vị thánh là nhân thần cũng như thiên thần đưa mọi người vào cõi tâm linh thánh thiện quên đi hết những mệt nhọc công việc lam lũ đời thường.

Vào cuối câu chuyện, Thanh đồng – thủ nhang Nguyễn Văn Phương bùi ngùi chia sẻ: “Giờ đây, tôi chỉ có một tâm nguyện: Nay được Đảng, Nhà nước quan tâm, được thế giới công nhận đạo Mẫu, hát văn hầu đồng là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo vệ, khôi phục và giữ gìn. Mong các cơ quan chức năng quản lý có hướng dẫn cụ thể vào nề nếp chuẩn mực để bảo tồn và phát huy cho xứng tầm giá trị lịch sử của tổ tiên, ông cha ta để lại”.

Gần nửa đời người, thanh đồng – thủ nhang Nguyễn Văn Phương trọn tâm nhất hướng phụng sự, cống hiến cho Thánh Mẫu, cho niềm tin tốt đẹp của con người. Đến tâm nguyện đời mình, ông cũng chỉ mong Đạo Mẫu được con người, nhà nước tôn trọng, lưu giữ và tạo điều kiện phát triển. Tấm lòng và tâm huyết của vị thanh đồng này thật đáng trân trọng và đáng quý biết bao. Xin chúc cho ông có thật nhiều sức khỏe để tiếp tục cống hiến cho đời những điều tốt đẹp và ý nghĩa. 

PV

Tin Liên quan

Tags : văn hóa hầu đồng thờ Mẫu thanh đồng Nguyễn Văn Phương

Tin Tốc hành Việt tiếp theo

Tin Tốc hành Việt mới nhất