Chủ nhật, 08:53, Ngày 26/05/2019

Gia đình và pháp luật

Nỗi nhớ và tình yêu trong bài thơ: 'Sóng' của nữ sỹ Xuân Quỳnh

“Sóng” của Xuân Quỳnh được in trong tập “Hoa dọc chiến hào” (Nhà xuất bản văn học năm 1968). Là một trong những bài thơ tình nổi tiếng viết về sóng, biển.

Có những buổi bình minh nào đó, khi mặt trời lên khỏi đại dương để lại trên biển cả mênh mông những con sóng nhỏ, cũng là lúc ta ngồi trên bến đợi… lặng nhìn những đợt sóng vỗ nhẹ vào bờ, rồi kể lại những mối tình muôn thuở. Mặn mà, giận dữ, sắt son, thủy chung mong đợi… như tiếng sóng yêu thương trong bài “Sóng” của nữ thi sỹ Xuân Quỳnh.

Nhà thơ Xuân Quỳnh.

Năm 1967 là năm mà cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta bước vào giai đoạn quyết liệt, từ nông thôn đến thành thị cũng như ở các trường đại học, lớp lớp nam nữ thanh niên viết đơn tình nguyện lên đường đánh giặc. Những “Cuộc chia li màu đỏ” đã diễn ra trên các nẻo đường (Cuộc chia li màu đỏ, thơ của Nguyễn Mĩ). Tôi nghĩ hơi thở trong tiếng sóng của Xuân Quỳnh, có bước chân của các cô gái tiễn người yêu ra trận (Xuân Quỳnh viết bài thơ “Sóng” ngày 29/12/1967).

Những dòng sông lững lờ trôi, những tiếng sóng của biển hay hình tượng của những con sóng, những dãy núi mờ xa là những tiêu đề cho các thi nhân, văn sỹ cảm kích làm nên các tác phẩm văn học bất hủ. “Sóng” của Xuân Quỳnh là tiếng nói ẩn dụ của những vần thơ, là thi pháp yêu thương.

Tiếng sóng ở nhịp đập của những trái tim nóng hổi tình yêu, của những người phụ nữ biết sống, biết yêu và yêu chung thủy: “Dữ dội và dịu êm/ Ồn ào và lặng lẽ/ Sông không hiểu nổi mình/ Sóng tìm ra tận bể…”. Tình yêu là thứ "tiên dược" mà "thượng đế" dành cho đôi lứa, nhưng có lúc người phụ nữ cũng không hiểu nổi tình yêu có tự bao giờ? Có từ nơi đâu?

Nó âm thầm như những dòng máu chảy về tim để làm nên tình yêu mãnh liệt, như những dòng sông hiền hòa chạy xuôi về biển cả, như lồng ngực căng đầy chứa đựng thủy chung: “…Ôi con sóng ngày xưa/ Và ngày sau vẫn thế/ Nỗi khát vọng tình yêu/ Bồi hồi trong ngực trẻ…” Xuân Quỳnh đã lấy biển và sóng như hình tượng của cuộc sống bởi vì biển có lúc dịu êm, hiền hòa nhưng có lúc biển cũng dâng trào những cơn sóng bạc đầu, giận dữ như cuộc sống có tình yêu giữa muôn vàn khó khăn để đi đến bến bờ của hạnh phúc.

Và trong hoàn cảnh nào thì người phụ nữ cũng luôn nghĩ nơi đó có nửa trái tim mình đang cùng chung nhịp đập: “… Trước muôn trùng sóng bể/ Em nghĩ về anh, em/ Em nghĩ về biển lớn/ Từ nơi nào sóng lên?” Trong khổ thơ thứ tư của bài “Sóng”, thi sĩ đã tự cắt nghĩa với quy luật của thiên nhiên để làm điểm tựa cho tình yêu muôn thuở: “Sóng bắt đầu từ gió” nhưng rồi sau đó, nữ thi sĩ lại tự chấm những dấu hỏi rất đậm như dòng tâm huyết của con tim yêu thương, hờn dỗi với người mình yêu: “Sóng bắt đầu từ gió/ Gió bắt đầu từ đâu ?/ Em cũng không biết nữa/ Khi nào ta yêu nhau”.

Ở khổ thơ thứ năm từ “sóng” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần như những tín hiệu chảy dồn trong huyết quản báo hiệu nỗi nhớ thương người yêu da diết của người phụ nữ, như bến đợi của tình yêu, như sóng vỗ về ngàn năm không dứt. Và con sóng dưới lòng sâu là tiếng nấc nghẹn ngào của nỗi nhớ: “Con sóng dưới lòng sâu/ Con sóng trên mặt nước/ Ôi con sóng nhớ bờ/ Ngày đêm không ngủ được/ Lòng em nhớ đến anh/ Cả trong mơ còn thức”.

Đọc đến đây, tôi lại nhớ đến những vần thơ của Xuân Diệu, khát vọng sống, khát vọng tình yêu: “… Anh xin làm sóng biếc/ Hôn mãi cát vàng em/ Hôn thật khẽ, thật êm/ Hôn êm đềm mãi mãi…”. Xuân Diệu khát vọng tình yêu nhưng Xuân Quỳnh được yêu và nỗi nhớ. Ở Xuân Diệu thì: “Anh không xứng là biển xanh/ Nhưng anh cũng xin làm bể biếc/ Để hát mãi bên gành/ Một tình chung không hết” Nhưng ở Xuân Quỳnh thì lại: “Dẫu xuôi về phương Bắc/ Dẫu ngược về phương Nam/ Nơi nào em cũng nghĩ/ Hướng về anh một phương”.

Như chúng ta đã biết: phương Bắc nằm phía trên của bản đồ, phương Nam nằm phía dưới của bản đồ. Như vậy là ngược Bắc xuôi Nam, nhưng ở đây nữ thi sĩ lại viết: “Dẫu xuôi về phương Bắc/ Dẫu ngược về phương Nam”. Tuy nghe có vẻ hơi trái ngược nhưng đó là tình yêu bất diệt: “Thương nhau mấy núi cũng trèo/ Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua”.

Qua bài “Sóng” của Xuân Quỳnh đã để lại một nỗi nhớ thương mơn man khó tả, nhưng là động lực sống, động lực của tình yêu, sống để làm việc, để học tập, để yêu và hưởng thụ tình yêu. “Sóng” của Xuân Quỳnh là nỗi nhớ thương, là tình yêu mang tính nóng hổi của tình yêu hiện đại, nhưng không mất đi vẻ đẹp và nỗi nhớ của tình yêu truyền thống ở người phụ nữ Việt Nam.

Có khi thăng hoa ồn ào như những cơn sóng bạc đầu thương nhớ, nhưng có lúc lại nhẹ nhàng như những gợn sóng của mặt nước hồ thu để rồi: “Ở ngoài kia đại dương/ Trăm nghìn con sóng đó/ Con nào chẳng tới bờ/ Dù muôn vời cách trở”. Xuân Quỳnh dùng hình tượng sông, biển, đại dương và sóng như một quy luật có sự sắp xếp thật logic để miêu tả nỗi nhớ của tình yêu, của đôi lứa, của người phụ nữ. Và trong cái logic đó, quý giá nhất là nỗi nhớ…

Ai đã từng yêu thương mà không có nỗi nhớ. Chỉ có nỗi nhớ người yêu là khó tả nhất, không có nỗi nhớ trong tình yêu thì không thể gọi là yêu. Không có nỗi nhớ trong tình yêu thì không thể là tình yêu đích thực, đó là tình yêu vụ lợi. “Nhớ gì như nhớ người yêu/ Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương”. “Sóng” của Xuân Quỳnh như một câu chuyện tình có giá trị nhân văn sâu sắc, là bản tình ca không bao giờ tắt, là tiếng nói riêng của tác giả, nhưng cũng là tiếng lòng của biết bao thế hệ phụ nữ Việt Nam. Cho dù lịch sử của nhân loại có biến thiên thì chúng ta cũng phấn đấu để có một tình yêu và nỗi nhớ như “Sóng” của Xuân Quỳnh.

“Sóng” của Xuân Quỳnh được in trong tập “Hoa dọc chiến hào” (Nhà xuất bản văn học năm 1968). Là một trong những bài thơ tình nổi tiếng viết về sóng và biển. Khi bài thơ “Sóng” ra đời, Xuân Quỳnh mới hai mươi lăm tuổi. Ở tuổi chín mọng tình yêu, căng đầy sức trẻ, với tâm hồn lãng mạn, giàu cảm xúc, chị đã có nỗi nhớ và tình yêu đồng điệu với các thế hệ phụ nữ Việt Nam.

Với thể loại thơ hiện đại, “Sóng” của chị là một bản tình ca bất tử ngân mãi trong tâm hồn của các thế hệ những người yêu văn học. Có lẽ “Tài tình chi lắm cho trời đất ghen” hay là “Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen” để rồi, hai mươi mốt năm sau, vào ngày 29/8/1988, chị đã từ giã các thế hệ yêu văn học trở về nơi "tiên cảnh", trong một vụ tai nạn giao thông để lại nỗi xót thương không bao giờ tắt và tiếng thơ của chị đã làm xao động con tim của người đi và người ở lại: “Làm sao được tan ra/ Thành trăm con sóng nhỏ/ Giữa biển lớn tình yêu/ Để ngàn năm còn vỗ.”

Dương Chí Sỹ
Biển Thiên Cầm, mùa thu 2018

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : tình yêu nhà thơ Xuân Quỳnh thơ ca nỗi nhớ

Tin Đọc & Suy ngẫm tiếp theo

Tin Đọc & Suy ngẫm mới nhất