Chủ nhật, 06:53, Ngày 21/10/2018

Gia đình và pháp luật

Nhớ về những ngày Tết nơi ngục tù Phú Quốc

“Văn nghệ không chỉ là vũ khí, mà còn là niềm vui tinh thần duy nhất của anh em ta nên phải chế biến làm cho bữa tiệc mùa xuân của anh em mình thật ngon miệng”.

Năm nào cũng vậy, cách Tết âm lịch một tháng, nhạc sỹ Nguyễn Hùng (tức Hoành, sinh năm 1939, quê xã Cộng Hòa, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, anh là chính trị viên đại đội bị bắt không lộ diện, được Đảng bộ phân công làm Đảng ủy viên phụ trách công tác huấn học) lại nhắc tôi như vậy. Tôi cười hứa với anh “sẽ làm cho tập thể “nhâm nhi” mùa xuân thật khoái khẩu”.

Gặp mặt tập thể Anh hùng LLVTND cựu tù Phú Quốc PKHSQ và Biệt giam B2, A2. (Ông Nguyễn Hùng mặc áo đen đứng thứ 3 từ trái qua, hàng 2 từ dưới lên)

Rồi anh Hùng kể tiếp: “Nhớ lại ngày còn ở biệt giam phân khu B2, gần 2 năm trời quanh năm tù chỉ được mặc một chiếc quần đùi, ngày ăn một vắt cơm bằng nắm tay. Tên “chúa đảo” Nguyễn Vinh Hiển, Trưởng ban điều hành trại giam tù binh cộng sản Việt Nam còn tuyên bố “Hạ sỹ quan là loại đầu binh cuối cán rất ngoan cố, nguy hiểm, bị quốc gia liệt vào loại tử tù, thích giết lúc nào thì giết”. Được chúa đảo bật đèn xanh, tên giám thị Trần Văn Nhu ác ôn khét tiếng lại càng mạnh tay đàn áp, tra tấn tù binh hơn. Vì thế, đón Tết Mậu Thân năm 1968, ta chủ trương văn nghệ nhỏ nhẹ, không gây sự ồn ào chú ý để giữ bí mật tuyệt đối cho anh em tổ đào hầm vượt ngục, kế hoạch khui hầm ra đi vào ngày thành lập Đảng mồng 3/2, tức ngày 17/12 Tết âm lịch.

Kết quả đúng theo dự kiến, tổ chức đưa được 21 đồng chí cốt cán ra ngoài thành công, đây là đòn giáng chí tử đầu tiên của anh em ta, do Đảng bộ đầu tiên trong nhà tù Phú Quốc lãnh đạo, đã khẳng định khát vọng tự do chiến đầu và khơi nguồn cảm hứng cho các cuộc vượt ngục bằng nhiều cách sau này của tù binh ta. Do thấy sự lợi hại của Hạ sĩ quan nên vài tháng sau địch quyết định thanh lọc tại 3 khu 1,2,3 mới có lúc đầu, được khoảng 400 Hạ sĩ quan gồm toàn anh em miền Bắc và hồi kết về PK A2 để giam giữ theo chế độ hà khắc đặc biệt, do tên Trần Văn Nhu làm giám thị trưởng.

Tại đây, chúng lập một phòng biệt giam khám tối sức chứa khoảng trên dưới 100 tù và 1 biệt giam chuồng cọp ngoài trời đan bằng kẽm gai cao chừng khoảng 1m, rộng 1,5m2, tất cả anh em ở biệt giam này không có hạn án, chúng nhớ tới ai thì cho ra không thì phải ở vài tháng tới cả năm, ngày chỉ 1 lần ăn cơm với muối, mặc một chiếc quần đùi che thân.

Các cán bộ đầu não của các trại khi bị phát hiện, nghi ngờ đều bị chúng đưa về đây. Đảng bộ HSQ đã chỉ đạo cho phòng nhà bếp đảm nhận sáng kiến nấu nước củ quả cô đặc, cá giã nhỏ thành bột, nấu với gạo thành cơm để anh em biệt giam có chất giữ được mạng sống, nước uống thì lấy vitamin đi khám bệnh tích góp lại giã nhỏ hòa tan vào cấp cho anh em. Tính đến ngày trao trả PKHSQ có khoảng 1000 người, trong đó có 1/3 là sỹ quan không bị lộ diện và suốt thời gian bị giam giữ không bị địch xé lẻ chia tách, nên công tác bảo vệ nội bộ rất chặt chẽ.

Mỗi phòng đều xây dựng được một đội văn nghệ, phòng tôi may mắn có nhạc sỹ Nguyễn Hùng và anh Nguyễn Đức Huệ, sinh năm 1944, quê Hưng Yên là nhạc công của đoàn văn công tỉnh Long An làm trụ cột nên phong trào văn nghệ mạnh nhất cả trại, (giữa năm 1972, khi về PK C3 địch đã mang anh Huệ đi thủ tiêu). Hai anh phối hợp dạy chúng tôi về nhạc lý và nhạc số của Trung Quốc khiến bọn trẻ chúng tôi háo hức, thích thú lắm.

Ở PKHSQ, Tết đến văn nghệ có được cải thiện hơn PK B2 vì ta không chủ trương đào hầm vượt ngục do sợ tên Nhu rút kinh nghiệm “bắt bài”. Đảng ủy chủ trương vượt ngục bằng các cách khác, anh Hoàng Thành đưa ra sang kiến cho anh em vượt ngục nằm trong thùng rác, thùng củi. Do số tù tăng, bọn giám thị cũng bị rối mắt, mỗi khi ta tổ chức văn nghệ đều phân công đội bảo vệ cảnh giới địch từ xa cẩn thận hơn, không để chúng phát hiện là tên Nhu bắt ra tra tấn đổ máu đón tết lại kém vui.

Gần sát Tết năm 1971, kế hoạch vượt ngục bằng thùng rác được thực hiện do kíp của anh Thành quê Ninh Bình, Tố, Hải , Ka ở Thanh Hóa và một số đồng chí khác đưa hai đồng chí Tuấn và Bẩy nằm gọn trong hai thùng rác đổ ra phía sau phân trại, chờ đêm đến các anh Tuấn và Bẩy bí mật tìm đường lên rừng về căn cứ cách mạng trên đảo. Để bảo đảm cho các đồng chí đi an toàn, anh Lâm Văn Bảng quê Hà Tây, anh Lương Xuân Xanh quê Ninh Bình nhận nhiệm vụ tráo tù vượt ngục trong khi điểm danh chiều, đây là việc cực kì nguy hiểm, nhưng kế hoạch đã thành công mỹ mãn và cũng là cuộc tráo tù vượt ngục “độc nhất vô nhị” của tù binh đảo Phú Quốc.

Bị mất tù bí hiểm, các chuyên gia đào hầm của Mỹ Ngụy đổ xô về PK HSQ tìm dấu tích nhưng đều bặt vô âm tín, chúng phải thốt lên “cộng sản biết bay” và khẩn cấp chuyển HSQ sang PK A3, vì sợ cộng sản “bay” tiếp. Thoát khỏi tay tên đao phủ khét tiếng Trần Văn Nhu sau 5 năm cơ cực hết chỗ nói, nay sang khu mới có phần dễ thở hơn.

Đảng bộ sáng suốt nhận định chuyển phương án tăng cường làm tốt công tác binh vận và đẩy mạnh phong trào văn hóa, văn nghệ vì không biết cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc đến bao giờ mới kết thúc, nên việc rèn luyện giữ gìn khí tiết quân nhân cách mạng được đặt ra hàng đầu. Nhận nhiệm vụ, nhóm của anh Văn Sỹ (tức Văn Tân quê Lý Nhân, Nam Hà, sau này ra ngoài anh Tân tiếp tục học tập trở thành giáo sư, tiến sỹ văn học ) chuyên thu thập các loại giấy, nguồn giấy để xử lý bằng nước gạo chua làm nguyên liệu ra nội san “Bất khuất” trong tù.

Nhóm của chúng tôi do anh Nguyễn Hùng phụ trách ngày 2 buổi dạy nhạc lý, nhạc số, dạy cách sản xuất tự làm đàn ghi ta, mandoluyn, violon, đàn bầu, nhị, bộ gõ, lấy tôn gò thành sáo, phát động anh em thu lượm tất cả các nguồn dây điện của địch rơi vãi khi đi lấy củi, làm cỏ, hoặc đổi đàn lấy dây điện thoại để làm dây đàn. Với đội hình tinh gọn từ 7 – 10 giọng ca gạo cội và hàng chục giọng ca quần chúng, tôi được giao dẫn chương trình, hát tốp ca và đôi lúc đóng giả gái để hát song ca nam nữ, múa ô, mỗi khi nhận nhiệm vụ anh em lại tập tành vui lắm.

Vì tình hình có thay đổi, Đảng ủy chỉ đạo cho đội văn nghệ xây dựng 2 phương án biểu diễn, anh Hùng giải thích “Địch cho rằng chống pháp là có công của ông Ngô Đình Diệm, nên các bài hát tiền chiến và thời kỳ chống Pháp được coi là vô hại với họ”. Ta xây dựng ngay kịch bản 1 là các bài hát như “Trường ca sông Lô”, “Du kích sông Thao”, “Qua miền Tây Bắc”, “Hò kéo pháo”, “Đàn chim phí”… phương án 2 là các bài  “Đây là người mẹ hiền”, “Tháp Mười đẹp nhất có tên Bác Hồ”, “Giải phóng quân ta ra đi”, “Xuân chiến khu”… Tổng cộng có tới cả trăm bài hát, thơ ca, dân vũ nên không bị nhàm chán, ta còn chủ động xây dựng trương trình đưa giám thị duyệt trước và mời giám thị, quân cảnh có cảm tình vào xem. Nhiều tên hết lời tấm tắc khen và dĩ nhiên là chúng cũng bị sao nhãng nhiệm vụ.

Thấy địch đã “cắn câu”, trên mặt đất chúng tôi thi nhau học hát và tổ chức biểu diễn, dưới lòng đất 3 tổ đào hầm bí mật thay nhau làm việc không  ngơi nghỉ . Đến tháng 12/1972, các anh báo cáo đã hoàn thành kế hoạch. Theo tính toán ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12/1972 ta quyết định cho mở cửa hầm để vượt ngục, chờ địch điểm danh chiều xong giới nghiêm trại, tổ 3 người của anh Hoàng Thành bí mật ém xuống cửa hầm nằm ở nhà vệ sinh chờ tối hẳn thì đục thông đầu hầm bên ngoài hàng rào, nếu thấy an toàn thì mở cửa hầm bên trong tại phòng tôi, nhưng đến giờ “G” theo kế hoạch tất cả tín hiệu đều tắt.

Trong lúc căng thẳng như ngồi trên chảo lửa, khoảng hơn 3 giờ sáng, viên Thượng sỹ giám thị đứng như trời trồng trước cửa phòng tôi, thấy quân số ngồi nằm quá đông, ông ta hỏi : “Tại sao lại tập trung đông thế này ?” Anh Nguyễn Tiến Sử là trưởng phòng, người quê Ninh Giang, Hải Dương bình tĩnh trả lời: “Thưa Thượng sỹ, trong tù lâu ngày cực quá, Tết Noel cuối năm chúng tôi nhớ quê hương có tổ chức văn nghệ chào mừng chúa Giáng sinh, mong Thượng sỹ thông cảm cho”. Thấy anh Sử nói có lý, ông ta bảo “Tôi cũng dân Bắc kỳ nên dễ thông cảm, thôi gần sáng rồi, đừng dại bò về phòng, quân cảnh bắn chết ngay”.

Chúng tôi thở phào nhẽ nhõm thắc thỏm mong chờ tiếng kẻng sáng vang lên, đội bảo vệ nhanh chóng lao ra vây kín cửa hầm để ngụy trang cho tổ đào hầm của anh Hoàng Thành chui lên. Tết năm ấy, chúng tôi tổ chức văn nghệ rất to rồi địch nghi ngờ lại chuyển sang PK C3 cho đến ngày trao trả.

Bây giờ mỗi năm khi Tết đến, xuân về ngồi “ôn cố tri tân”, anh em bạn tù cách mạng lại càng thêm trân quý cuộc sống hòa bình hạnh phúc này hơn bao giờ hết.

Nhà văn Nguyễn Nam Đông

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tags : phú quốc nhà tù tết

Tin Nhân vật - Sự kiện tiếp theo

Tin Nhân vật - Sự kiện mới nhất