Thứ Tư , 11:20, Ngày 21/11/2018

Gia đình và pháp luật

Luật sư nói gì về tranh chấp giữa Vinasun và Grab?

Chiều ngày 23/10, sau 4 ngày xét xử, Viện kiểm sát đề nghị HĐXX chấp nhận toàn bộ yêu cầu bồi thường của Vinasun, buộc Grab bồi thường hơn 41,2 tỷ đồng.

Theo giấy đăng ký kinh doanh của Grab, thể hiện lĩnh vực đăng ký kinh doanh vận tải mặc dù theo đề án 24 Grab chỉ cung cấp nền tảng kết nối. Grab đã lợi dụng quyết định 24 để điều hành dịch vụ vận tải taxi: thu tiền cước, quản lý tài xế, quyết định mức chiết khấu, thưởng phạt với tài xế,… Grab thực hiện nhiều chương trình khuyến mãi, trong đó có cả cuốc xe 0 đồng. Đại diện của Vinasun chỉ ra Grab vi phạm quy định về khuyến mãi, cụ thể là có 40 chương trình khuyến mại không thông báo và kéo dài thời gian khuyến mại. Vinasun nhấn mạnh Grab không chỉ vi phạm đề án 24 mà còn vi phạm Luật Thương mại, Luật Lao động, Thương mại điện tử, Thuế,...

PV đã có buổi phóng vấn  TS - LS. Vũ Văn Tính - Học viện Hành chính Quốc gia - Công ty Luật TNHH LT & Cộng Sự.

TS - LS. Vũ Văn Tính - Học viện Hành chính Quốc gia - Công ty Luật TNHH LT & Cộng Sự.

PV: Ông có nhận định như thế nào về vụ việc trên? Xin ông đánh giá những sai phạm phía Vinasun buộc cho Grab.

TS - LS. Vũ Văn Tính: Tôi không được tiếp cận hồ sơ vụ án, tuy nhiên qua các phương tiện thông tin đại chúng thì có thể thấy rằng Vinasun kiện Grab trên cơ sở “Tranh chấp đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng”. Hay nói cách khác Vinasun cho rằng Grab đã gây ra các thiệt hại cho Vinasun và các thiệt hại này không xuất phát từ vi phạm bất kỳ hợp đồng hay thoả thuận nào được xác lập giữa hai công ty mà do Grab vi phạm các quy định của pháp luật.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, để có thể yêu cầu toà tuyên bố Grab phải bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Vinasun phải chứng minh đủ 3 yếu tố: (i) Grab đã vi phạm các quy định của pháp luật; (ii) có thiệt hại thực tế đã xảy ra với Vinasun; và (iii) có mối quan hệ nhân quả giữa hành vì trái luật của Grab và thiệt hại của Vinasun.

Với yếu tố thứ nhất, chúng ta phải trả lời được câu hỏi “Grab có hoạt động trái quy định của pháp luật Việt Nam hay không?” Theo quy định của Quyết định số 24/QĐ-BGTVT ngày 7/1/2016 về “Kế hoạch thí điểm triển khai ứng dụng khoa học công nghệ hỗ trợ quản lý và kết nối hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng” (gọi tắt là “Đề án 24”) thì Grab sẽ được liệt vào dạng “đơn vị cung cấp dịch vụ ứng dụng khoa học công nghệ” theo đó Grab chỉ được cung ứng phần mềm đặt xe cho các doanh nghiệp, hợp tác xã để các doanh nghiệp vận tải này (sử dụng phần mềm của Grab) thực hiện việc kinh doanh vận tải hành khách.

Tuy nhiên theo cáo buộc của Vinasun thì các doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải chỉ “cấp” phù hiệu xe hợp đồng cho tài xế để đủ điều kiện “xe hợp đồng” theo quy định, còn việc định giá cước, điều động xe, thưởng phạt tài xế là do Grab tự quyết định. Nếu đúng như vậy thì có đủ dấu hiệu cho thấy Grab hoạt động như một doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng.

Và như vậy Grab đã vi phạm quy định của Nghị định  86/2014/NĐ-CP về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe oto (Nghị định 86) theo đó doanh nghiệp kinh doanh vận tải bằng xe ô tô phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định và phải có giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô.

Ngoài ra, cũng còn phải xem xét một loạt quy định pháp luật khác mà Vinasun tố cáo Grab vi phạm.  Đó là luật thuế VAT, luật cạnh tranh, luật thương mại, luật thuế…

Với yếu tố thứ hai, phải trả lời được câu hỏi “Vinasun có bị thiệt hại gì không?”. Theo thông tin từ các tờ báo chính thống thì Vinasun đã chứng minh bị giảm doanh thu từ kinh doanh taxi và theo kết quả của đơn vị giám định thì Vinasun thiệt hại vào khoảng hơn 41 tỷ đồng trong giai đoạn từ 1/1/2016 đến hết tháng 6/2017 (giai đoạn tranh chấp). Như vậy thiệt hại của Vinasun là có thật.

Với yếu tố thứ ba, Vinasun phải trả lời được câu hỏi “Thiệt hại của Vinasun có phải xuất phát từ hành vi vi phạm pháp luật của Grab hay không?” Để trả lời khẳng định được điều này, theo cá nhân tôi ít nhất Vinasun phải tập hợp được các chứng cứ để chứng minh rằng:

- Giai đoạn trước 1/1/2016 doanh thu của Vinasun luôn tăng trưởng đều đặn và chỉ giảm một cách bất thường sau khi có sự xuất hiện của Grab;

- Không có thêm bất kỳ doanh nghiệp taxi hoặc doanh nghiệp kinh doanh vận tải bằng xe oto nào được cấp phép trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn từ 1/1/2016 đến hết tháng 6/2017 và trong giai đoạn này các doanh nghiệp taxi hoặc doanh nghiệp kinh doanh vận tải bằng xe oto không tăng số lượng đầu xe một cách đáng kể;

- Ngoài Grab ra thì không có bất kỳ đơn vị nào cung cấp phần mềm đặt xe tương tự như Grab trong giai đoạn từ 1/1/2016 đến hết tháng 6/2017;

- Số lượng xe ô tô cá nhân đăng ký mới trong giai đoạn từ 1/1/2016 đến hết tháng 6/2017 không tăng đột biến so với giai đoạn trước đây; và

- Dân số tại TP.HCM không có biến động giảm quá lớn trong giai đoạn từ 1/1/2016 đến hết tháng 6/2017.

PV: Bên cạnh Grab, trong 4 năm qua cũng còn có đơn vị khác cũng ứng dụng công nghệ vào dịch vụ giao thông, vậy theo ông, Grab có nên chịu toàn bộ trách nhiệm?

TS - LS. Vũ Văn Tính: Như đã trả lời ở trên, nếu Vinasun không chứng minh được lỗi chỉ của riêng Grab thì cũng không thể bắt Grab chịu trách nhiệm đền bù thiệt hại được.

PV: HĐXX sẽ nghị án dài ngày và tuyên án vào ngày 29/10 tới. Xin ông cho biết: Trường hợp Vinasun thắng, được bồi thường số tiền 41,2 tỷ đồng , có tạo tiền lệ tiêu cực, dẫn đến hàng loạt các hãng taxi truyền thống như Mai Linh, Hà Nội,... cũng muốn “đòi lại công bằng”?

TS - LS. Vũ Văn Tính: Như tôi đã phân tích ở trên, nếu Vinasun chứng minh được đủ ba yếu tố cấu thành trách nhiệm dân sự thì họ mới có thể thắng kiện Grab. Và nếu thắng kiện thì cũng không phải là tiền lệ tiêu cực vì họ dựa trên pháp luật chứ không phải dựa trên một phán quyết thiếu căn cứ. Riêng đối với các hãng xe khác, như đã phân tích ở trên, để chứng minh được việc Grab gây thiệt hại thế nào cũng không phải là điều đơn giản nên không thể nói cứ Vinasun thắng Grab thì các hãng kiện cũng sẽ thắng.

PV: Điều đó có gây ra những bước cản trở đối với sự phát triển của kinh tế -xã hội? Bởi vì, từ chối áp dụng công nghệ thì có cách nào để hòa mình vào thời đại công nghệ 4.0?

TS - LS. Vũ Văn Tính: Tôi xin trả lời câu hỏi này bằng một câu hỏi khác: Trên thế giới nhiều nước phát triển cấm Uber chứ không phải là những nước kém phát triển. Ví dụ Anh, Pháp, Ý, Đan Mạch… Như vậy phải chăng cứ cấm Uber hoặc Grab là cản trở sự phát triển của kinh tế xã hội, là không hoà mình vào thời đại công nghệ 4.0?

PV: Trường hợp Grab thắng, có “mở đường” dung túng cho nhiều đơn vị kinh doanh không đúng mục đích đăng ký?

TS - LS. Vũ Văn Tính: Tôi nghĩ rằng trong một nhà nước pháp quyền, mọi người đều phải sống và làm việc theo pháp luật. Không phải cứ nhân danh cái mới, cái hiện đại mà “xé rào” bước qua pháp luật được. Người dân không được làm những gì mà pháp luật cấm. Nếu Grab không đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe oto mà vẫn tiến hành kinh doanh như một doanh nghiệp vận tải (có giấy phép) thì đã có dấu hiệu vi phạm vào khoản 16 điều 8 Luật Giao thông đường bộ  theo đó cấm “Kinh doanh vận tải bằng xe ô tô khi không đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh theo quy định”.

Tuy nhiên ở mức phạt cao nhất cho hành vi này theo tôi biết là khoảng 20 triệu đồng (Khoản 5, Điều 28, Nghị định số 46/2016/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông). Mức phạt này là quá “nhẹ nhàng” và chắc chắn sẽ có rất nhiều người chấp nhận nộp phạt để kinh doanh như Grab dù chưa (không) có giấy phép. Như vậy không hẳn Grab “thắng” thì các hãng khác mới đua theo làm mà do chúng ta chưa có luật điều chỉnh vấn đề này và chế tài của chúng ta chưa đủ mạnh để có thể làm “chờn” những người muốn “xé rào” để kinh doanh.

Cũng xin được mở rộng thêm, ở Pháp năm 2016 hãng Uber cũng đã từng bị toà án tuyên là một “doanh nghiệp vận tải” chứ không phải là một “doanh nghiệp công nghệ” và đã bị phạt số tiền 800.000 Euro với lý do “xúi giục nhiều người tham gia một hoạt động mà có thể dẫn họ tới việc vi phạm pháp luật” [1]

PV: Ông đánh giá như thế nào về tính “kịp thời” trong việc ban hành và áp dụng luật? Trong thực tế, có nhiều giai đoạn, các đề án, luật được đưa ra để thực hiện, nhưng còn cứng nhắc, thiếu linh động và chưa bắt kịp với thực tế cuộc sống của người dân.

TS - LS. Vũ Văn Tính: Rõ ràng là Grab hay các ứng dụng tương tự Grab có những tính năng ưu việt, mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng. Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện tại chúng ta vẫn chưa có một công cụ pháp lý để điều chỉnh mô hình kinh doanh dựa trên các ứng dụng này. Việc thiếu sót này, lỗi trước hết thuộc về Nhà nước. Grab và Uber đã xuất hiện từ gần 10 năm nay chứ không phải là mới đây. Vậy mà tại sao Nhà nước không có những nghiên cứu, đề xuất phù hợp để có thể tạo nên những công cụ pháp lý hữu hiệu, đáp ứng sự phát triển của khoa học và công nghệ.

PV: Từ đây, ông có đề xuất gì để việc ban hành và áp dụng luật thực thi sát sao hơn?

TS - LS. Vũ Văn Tính: Tôi cho rằng trong thế kỷ 21 này, công nghệ luôn thay đổi và phát triển không ngừng. Vì vậy tư duy của các nhà lập pháp cũng cần phải thay đổi theo tốc độ phát triển của khoa học, công nghệ. Chúng ta phải có các nghiên cứu bài bản và kỹ lưỡng các hiện tượng khoa học, công nghệ mới để có thể cho ra đời các sản phẩm pháp luật có tầm nhìn dài hạn, có tính dự báo cao, đáp ứng việc phục vụ đời sống nhân dân và tạo ra công cụ quản lý nhà nước hiệu quả.

Hà Loan

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : taxi tranh chấp Vinasun Grab

Tin Góc nhìn luật gia tiếp theo

Tin Góc nhìn luật gia mới nhất