Chủ nhật, 10:39, Ngày 20/10/2019

Gia đình và pháp luật

'Diễm xưa' - Bài hát đưa cô gái Ngô Bích Diễm trở thành huyền thoại!

Diễm là một người con gái có thật trong cuộc đời nhạc sỹ Trịnh Công Sơn. Tình yêu và nỗi hoài nhớ về Diễm là nguồn cảm hứng ra đời của ca khúc Diễm xưa.

Tình yêu có lẽ luôn là một đề tài muôn thưở của con người và không ai có thể thay đổi được quy luật yêu thương lẫn nhau giữa những người khác giới, nhưng việc thể hiện tình cảm của mình đối với người mình yêu thì rất đa dạng và luôn luôn được thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của xã hội. Đối với Trinh Công Sơn, Tình yêu là đề tài lớn nhất trong các tác phẩm của ông. Trong sự nghiệp âm nhạc, ông đã sáng tác trên 600 ca khúc, trong đó phần lớn là tình ca. Như nhạc sĩ Thanh Tùng nhận xét thì Trịnh Công Sơn là “người Việt viết tình ca hay nhất thế kỷ”. Còn nhà thơ Mai Linh thì nói về nhạc tình của Trịnh: “Bài hát nào của Trịnh cũng là diễm tình cả. Sơn là một cuốn bách khoa thư về tình yêu, là cuốn từ điển nhấp nháy những ký tự về tình yêu… Vì sao Sơn viết về tình yêu? Vì tình yêu chính là liều thuốc an thần của nhân loại. Và những vui buồn, thân phận thì con người ở nơi nào cũng giống nhau. Sơn đã nói những tiếng thì thầm ấy với khả năng biến cảm mãnh liệt của mình. Và Sơn đã gặp được người nghe nhiều thế hệ”.

Diễm là một người con gái có thật trong cuộc đời nhạc sỹ Trịnh Công Sơn. Tình yêu và nỗi hoài nhớ về Diễm là nguồn cảm hứng ra đời của ca khúc Diễm xưa. Hồi Ức được đăng trong thế giới âm nhạc tháng 3 năm 1997 Trịnh Công Sơn có kể rằng:

Thuở ấy có một người con gái rất mong manh, đi qua những hàng cây long não lá li ti xanh mướt để đến Trường Đại học Văn khoa ở Huế. Nhiều ngày, nhiều tháng của thuở ấy, người con gái ấy vẫn đi qua dưới những vòm cây long não. Có rất nhiều mùa nắng và mùa mưa cũng theo qua. Những mùa nắng, ve râm ran mở ra khúc hát mùa hè trong lá. Mùa mưa Huế, người con gái ấy đi qua nhạt nhòa trong mưa giữa hai hàng cây long não mờ mịt... Nhà cô ấy ở bên kia sông, mỗi ngày phải băng qua một cây cầu rồi mới gặp hàng long não để đến trường. Từ ban công nhà tôi nhìn xuống, cái bóng dáng ấy đi đi về về mỗi ngày bốn bận. Thời buổi ấy những người con gái Huế chưa hề dùng đến phương tiện có máy nổ và có tốc độ chóng mặt như bây giờ. Trừ những người ở quá xa phải đi xe đạp, còn lại đa số cứ đến trường bằng những bước đi thong thả hoàng cung. Đi để được ngắm nhìn, để cảm thấy âm thầm trong lòng mình là một nhan sắc. Nhan sắc cho nhiều người hoặc chỉ cho một người thì có quan trọng gì đâu. Những bước chân ấy từ mọi phía đổ về những ngôi trường với những cái tên quen thuộc, đôi khi lại quá cũ kỹ.

Qua những tư liệu và lời kể của chính nhạc sỹ, người ta biết tình yêu đầu tiên của Trịnh Công Sơn là cô nữ sinh trường Đồng Khánh (Huế) có tên Ngô Thị Bích Diễm (có bản ghi là Ngô Vũ Bích Diễm chị gái của cô Ngô Vũ Dao Ánh sau này cũng là người yêu của Trịnh công Sơn) - một thiếu nữ xinh đẹp mảnh mai, con một vị giáo sư dạy Pháp văn. Đó là một mối tình có tính thần tiên, hầu như là vô vọng và một hàng ngày, từ căn gác trọ của gia đình, Trịnh Công Sơn vẫn mơ mộng ngắm nhìn người con gái trong tà áo dài nữ sinh đi bộ dọc theo bờ sông Hương, qua cây cầu Phủ Cam đến trường Đồng Khánh.

Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ

Thật ra, mưa dễ nhắc con người đến những kỷ niệm buồn của đời sống. Như những cơn mưa bay nghiêng trên tầng tháp cổ, nhắc con người ta về những cơn đau vùi lúc nhớ người yêu… Ngày yêu Diễm thì Trịnh Công Sơn vẫn đang còn trẻ lắm. Và trái tim cháy bỏng của lứa tuổi đôi mươi luôn kháo khát yêu và được yêu nên những khoảng lặng, và nổi nhớ đã được anh viết thành kiệt tác:

Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ

Dài tay em mấy thuở mắt xanh xao

Nghe lá thu mưa reo mòn gót nhỏ

Đường dài hun hút cho mắt thêm sâu

Mưa, nhất là mưa mùa thu là khung cảnh luôn gợi cho ta nỗi buồn. Trịnh Công Sơn ngắm những hạt mưa bay và nhớ đến người yêu của mình, một mối tình thầm lặng, đơn phương, cô gái hàng ngày đi qua đây dưới mưa, dưới nắng và cứ vô tình đi qua, đi xa và rồi sự trông theo của Trịnh Công Sơn chỉ còn lại một hàng cây long não màu xanh phủ lên con đầy đường nhớ nhung. Con đường mà từ lâu đã trở thành một lối mòn trong tâm hồn tác giả. Nhưng hôm nay nó trở nên dài hun hút. Khung cảnh đó đã làm cho con người ta cảm giác đến một chiều sâu của sự cô đơn và chờ đợi… Sự mong ngóng để được gặp, được ngắm nhìn người mình yêu. Và rồi những ngày mưa, những ngày người ấy không về qua lối cũ. Trịnh Công Sơn đã viết:

Mưa vẫn hay mưa trên hàng lá nhỏ

Buổi chiều ngồi ngóng những chuyến mưa qua

Trên bước chân em âm thầm lá đổ

Buổi chiều rồi, trời vẫn mưa.. Trịnh Công Sơn ngồi ngóng những chuyến mưa qua hay là chỉ trông ngóng một bước chân ai? Rồi bất chợt Anh nhận ra rằng người con gái ấy không xuất hiện mà con đường chỉ có lá thu rơi và che khuất đi cái lối mòn nhỏ bé kia:

Chợt hồn xanh buốt cho mình xót xa.

Anh xót xa khi Diễm hôm nay không tới… Hay đấy là sự tự trách mình vậy? Trách mình của sự nhút nhát cho một mối tình đơn phương. Và kèm theo đấy là sự nuối tiếc vì đã không kịp nói ra hay không dám nói ra để ai đó có thể cảm nhận sự ngọt ngào của tình yêu. Và rồi nỗi buồn trong cơn mưa ấy:

Chiều nay còn mưa sao em không lại

Nhớ mãi trong cơn đau vùi

Làm sao có nhau, hằn lên nỗi đau

Bước chân em xin về mau

Chiều nay anh vẫn đợi … Nhưng: sao em không lại? Để rồi: Nhớ mãi trong cơn đau vùi … Sự trống vắng ấy đã biến thành nỗi đau cào xé trong tâm hồn anh! Phải chăng anh đã quá mơ mộng, tình yêu đơn phương với khao khát được gặp người mình yêu đã biến anh thành một người hoang tưởng, cố chấp. Không, anh vẫn còn tỉnh táo đấy chứ. Anh vẫn còn tỉnh táo để kịp nhận ra rằng: Làm sao có nhau … Nếu Diễm không lại thì làm sao anh có cơ hội để gặp, để được thổ lộ tình yêu với Diễm đây! Và nỗi đau ấy của anh lại tăng và: hằn lên nỗi đau … Với một sự cầu xin trong vô vọng:

Bước chân em xin về mau.

Mưa vẫn hay mưa cho đời biển động

Làm sao em nhớ những vết chim di

Xin hãy cho mưa qua miền đất rộng

Để người phiêu lãng quên mình lãng du

Thời tiết ở đất Huế thật đặc biệt, trời mưa thì cứ dai dẵng mà. Chẵng vậy mà ngày xưa Nguyễn Bính đã từng viết: Giời mưa ở Huế sao buồn thế - Cứ kéo dài ra đến mấy ngày… Và những cơn mưa dai dẵng ấy đã làm tăng thêm bao nỗi niềm thương cảm, kéo đất trời như dãn rộng ra nhưng lại mịt mờ trong cả thực tế và trong tâm tưởng! Trịnh Công Sơn nghe mưa rơi để thấy đời biển động. Thế nhưng, càng trông xa hơn, sâu rộng hơn, càng bao nhiêu trông ngóng thì càng tăng thêm bấy nhiêu thất vọng! Diễm làm sao biết được rằng nơi đó có một người thầm yêu trộm nhớ mình để mà quay trở lại. “Xin hãy cho mưa qua miền đất rộng. Để người phiêu lãng quên mình lãng du” Trịnh Công Sơn lại ao ước làm sao cho cơn mưa đó đi qua, đi đến nơi Diễm ở và nhắc nhở Diễm rằng: nơi đây, như những ngày mưa ấy, anh vẫn chờ, chờ Diễm đến để quên mình lãng du…

Mưa vẫn hay mưa cho đời biển động

Làm sao em biết bia đá không đau.

Vâng anh lại vẫn nghe và thấy mưa bên đời biển động. Câu hát được lặp lại như biển đang trào dâng lên tiếng sóng, và cơn sóng sau lại cao hơn cơn sóng trước… Làm sao em biết bia đá không đau? Câu hỏi như khơi dậy tư tưởng vạn vật nhất thể. Tác giả nghĩ đến những bia đá lạc loài, có lẽ lúc ấy anh cũng nghĩ đến những mảnh đời buồn thảm, anh cảm thông cho bia đá hay cảm thông cho nỗi đau của chính mình vậy?

Xin hãy cho mưa qua miền đất rộng

Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau.

Và anh lại mong cơn mưa ấy mang lời nhắn của anh đến bên người yêu, đến bên miền đất rộng rằng: dù cho thế nào đi nữa thì tình yêu của Trịnh dành cho Diễm vẫn không hề thay đổi. Và anh vẫn chờ đợi, chỉ mong Diễm hiểu một điều rằng: Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau.. Thật là một ý nghĩ phi thường.Tình yêu ấy của Trịnh Công Sơn dành cho Diễm cũng vậy. Là lời kết cũng là lời nhắn nhũ của anh đến Diễm như một biểu tượng, một sự vĩnh cữu của tình yêu mãi mãi với thời gian. Đến sỏi đá cũng cần có nhau thì huống chi là con người, có trái tim tình cảm, có lý trí.

Diễm Xưa làm cho người nghe cảm nhận được mối tình sâu của cố nhạc sĩ, làm người nghe nhớ rất lâu. Tôi nghe Diễm Xưa trong một buổi chiều mưa tan tác, một buổi chiều mưa bải hoải cả tâm hồn khi xa người yêu. Mọi thứ cứ nhập nhoạng, bồn chồn, khắc khoải, nhớ thương. Và tôi cảm nhận được rằng Diễm Xưa cũng thế, cũng thật lạnh, thật buồn và day dứt một niềm đau vô tận… Đấy là kết quả mối tình dang dở của cố nhạc sĩ, không có mối tình dang dở ấy, người nghe đã không có cơ hội thưởng thức tác phẩm đẹp lộng lẫy có tên “Diễm xưa”. Nhân dịp kỷ niệm 15 năm ngày mất của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mời các bạn cùng xem lại bút tích và thưởng thức kiệt tác Diễm Xưa của cố nhạc sĩ:

Bút tích kiệt tác Diễm Xưa của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Quản Trọng Hải

Tin Giải trí tiếp theo

Tin Giải trí mới nhất