Thứ Năm , 14:08, Ngày 18/07/2019

Gia đình và pháp luật

Cục trưởng Đặng Thanh Sơn: Thực thi pháp luật chưa thật khách quan

“Các vụ việc “Cát tặc”; “Chòi vịt” và quán “Cà phê Xin Chào” đều có dấu hiệu xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của công dân”, ông Đặng Thanh Sơn – Cục trưởng Cục QLXLVPHC&TDTHPL nói.

Dư luận đang đặc biệt quan tâm đến các vụ việc “nóng” gây xôn xao như: “Người phụ nữ bị bắt giam khi tố “Cát tặc” ở Đồng Nai; xử phạt dựng “Chòi vịt” trái phép và chủ quán “Cà phê Xin Chào” kinh doanh không phép ở TP.HCM. Điều đáng chú ý là ở các vụ việc này, việc thực thi pháp luật của các cơ quan, đơn vị chức năng chưa thật sự chặt chẽ, khách quan… dẫn đến việc xét xử đi, xét xử lại các vụ việc làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật, chưa thấy sự công bằng đối với những người có liên quan, đặc biệt là các nhân vật chính.

Trước những vụ việc trên, để làm rõ hơn những thông tin liên quan về pháp luật và việc thi hành pháp luật, PV đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Thanh Sơn – Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và Theo dõi thi hành pháp luật (QLXLVPHC&TDTHPL), Bộ Tư pháp.

Cục Trưởng Đặng Thanh Sơn trao đổi thông tin với Pv báo Gia Đình & Pháp Luật.

Cục trưởng Đặng Thanh Sơn trao đổi thông tin với PV.

Vụ việc "nóng" xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi của người dân

PV: Với tư cách là người đứng đầu Cục QLXLVPHC&TDTHPL, Bộ Tư pháp, nhận xét của ông về thực tiễn tình hình thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính thời gian vừa qua diễn ra như thế nào?

Cục trưởng Sơn: Luật Xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 (Luật XLVPHC-PV) thông qua ngày 20/6/2012, trong đó các quy định về xử phạt vi phạm hành chính của Luật có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2013. Sau thời gian gần 3 năm triển khai thực hiện, công tác thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính nhìn chung đang dần đi vào nề nếp, các vụ việc vi phạm hành chính bị phát hiện được xử lý tương đối kịp thời, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.

Có thể nói, trong thời gian qua, việc xử phạt vi phạm hành chính đã góp phần rất quan trọng vào việc thiết lập kỷ cương, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ quyền con người, quyền lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đáp ứng yêu cầu của quản lý nhà nước.

Kết quả của công tác thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính đạt được là hết sức to lớn, tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rõ, công tác xử phạt vi phạm hành chính hiện vẫn còn một số hạn chế, tồn tại nhất định, đặc biệt là tình trạng thực thi, áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính chưa chính xác, khách quan, ảnh hướng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, doanh nghiệp, làm giảm hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về xử lý vi phạm hành chính vẫn còn diễn ra.

PV: Thời gian qua, các phương tiện truyền thông, báo chí có đưa nhiều tin bài liên quan đến việc áp dụng quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với một số vụ việc như vụ: “Quán Xin Chào”, vụ “Chòi vịt” hay vụ “Cát tặc” … Thưa ông, ý kiến của ông đối với các vụ việc này là như thế nào?

Cục trưởng Sơn: Qua theo dõi thông tin báo chí, Cục QLXLVPHC&TDTHPL thấy rằng, gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng đã và đang đưa nhiều tin, bài về một số vụ việc nổi cộm xảy ra gần đây có trực tiếp liên quan đến việc thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính.

Ví dụ: Trường hợp xử phạt ông Nguyễn Văn Tấn (Bình Chánh, HCM) - chủ quán cà phê “Xin Chào” về hành vi kinh doanh không phép, không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; vụ việc xử phạt ông Nguyễn Văn Bỉ (Bình Chánh, TP. HCM) - người cho ông Nguyễn Văn Tấn thuê đất để mở quán cà phê Xin Chào về hành vi dựng chòi vịt trái phép. Hay trường hợp xử phạt bà Nguyễn Thị Ánh Ngọc (Phước An, Nhơn Trạch, Đồng Nai) về hành vi cản trở kiểm tra, kiểm soát người thi hành công vụ khi bà ngăn cản không cho các lực lượng chức năng đưa ghe, sà lan khai thác cát lậu vào bờ vì muốn bảo vệ hiện trường và đòi lập biên bản tại chỗ đối với các chủ ghe, sà lan có hành vi vi phạm…

Theo Cục Trưởng Sơn, những vụ việc “nóng”, gây bức xúc trong dư luận xã hội, đang có dấu hiệu xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Nhưng các cơ quan liên quan cũng đã có nhiều động thái tích cực xử lý các vụ việc này trên nhiều phương diện. Ảnh: Dân Trí.

Theo Cục trưởng Sơn, những vụ việc “nóng”, gây bức xúc trong dư luận xã hội, đang có dấu hiệu xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Ảnh: Dân Trí.

Cục QLXLVPHC&TDTHPL thấy rằng, đây là những vụ việc “nóng”, gây bức xúc trong dư luận xã hội, có dấu hiệu xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Đến thời điểm hiện nay, các cơ quan liên quan đã có nhiều động thái tích cực xử lý các vụ việc này trên nhiều phương diện: Hủy bỏ quyết định xử phạt, bước đầu khôi phục một số quyền và lợi ích hợp pháp của công dân bị xâm phạm do áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính chưa chính xác, khách quan, chưa bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật.

Về việc áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính đối với các vụ việc cụ thể nêu trên, Cục QLXLVPHC&TDTHPL theo thẩm quyền, trách nhiệm pháp luật quy định đang xúc tiến thực hiện việc kiểm tra hồ sơ, tài liệu xử phạt vi phạm hành chính theo trình tự, thủ tục quy định để xác định tính chính xác, đầy đủ, toàn diện, khách quan trong việc áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Trong trường hợp việc áp dụng pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền chưa chính xác, chưa công bằng, khách quan, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, Cục QLXLVPHC&TDTHPL sẽ yêu cầu hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý triệt để vụ việc theo đúng quy định pháp luật.

Phải hoàn trả lại tiền xử phạt và bồi thường thỏa đáng

PV: Theo ông những nguyên nhân cơ bản nào dẫn đến tình trạng áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính chưa chính xác, khách quan, công bằng như đối với các vụ việc mới xảy ra gần đây?

Cục trưởng Sơn: Theo tôi, nguyên nhân thì có nhiều, nhưng có một số nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính chưa chính xác, khách quan xuất phát từ phía người có thẩm quyền xử phạt và cả từ phía đối tượng vi phạm hành chính. Tuy nhiên, đối với một số vụ việc cụ thể các phương tiện thông tin đại chúng mới đưa tin gần đây, trong trường hợp việc thực thi pháp luật chưa chính xác chủ yếu lại xuất phát từ phía những người có thẩm quyền trực tiếp xử phạt vi phạm hành chính, theo tôi, có thể nhận thấy một số nguyên nhân chủ yếu.

Trước hết, có thể thấy, thực tế phạm vi của xử phạt vi phạm hành chính là rất rộng, số lượng các cơ quan, cá nhân có chức năng, thẩm quyền xử phạt hiện nay cũng rất lớn trong khi nhận thức, trình độ và kinh nghiệm áp dụng pháp luật hành chính của một bộ phận công chức làm công tác này hiện còn hạn chế.

Thứ hai, hiện nay hệ thống văn bản và các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính hiện hành tương đối lớn và đang trong quá trình tiếp tục hoàn thiện, vẫn còn có tình trạng một số quy định xử phạt vi phạm hành chính trùng lặp, chồng chéo hoặc chưa đầy đủ; đặc biệt, ranh giới để phân biệt giữa vi phạm hành chính với tội phạm hình sự trong một số trường hợp chưa thực sự rõ ràng. Vì vậy, nếu người có thẩm quyền trực tiếp xử phạt vi phạm hành chính mà nhận thức không đầy đủ, toàn diện, chính xác, không sâu sẽ dễ dẫn đến việc áp dụng pháp luật không chính xác, không đúng với tính chất, bản chất của vụ việc, không phù hợp với thực tế khách quan.

Thứ ba, cũng phải nhìn nhận thẳng vào sự thật, thời gian vừa qua, còn tồn tại một bộ phận người có thẩm quyền xử phạt khi xem xét, quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn nặng về chủ quan, đánh giá về hành vi của cá nhân, tổ chức vội vàng, không xác minh đầy đủ thông tin, thu thập chứng cứ đầy đủ trước khi ra quyết định xử phạt. Việc đồng chí trưởng Công an huyện Bình Chánh trả lời phỏng vấn báo chí và nhận lỗi công khai trước công luận là một ví dụ điển hình.

Ngoài ra, tôi cho rằng cũng không loại trừ động cơ vụ lợi cá nhân, ví dụ như vụ việc liên quan đến bà Nguyễn Thị Ánh Ngọc ở tỉnh Đồng Nai, tại sao người dân tố cáo hành vi “cát tặc” lại bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí truy tố hình sự trong khi không thấy nói đến hành vi “cát tặc” kia có được xử lý hay không và lý do không xử lý là gì, vấn đề này cần phải xác minh, làm rõ. Ngoài ra, các vụ việc nêu trên cũng đặt ra câu hỏi về vai trò của cơ quan quản lý trực tiếp của người có thẩm quyền xử phạt đến đâu mà để đến khi sự việc bị đưa ra khởi tố hình sự, báo chí, truyền thông và dư luận xã hội phản ánh gay gắt thì mới vào cuộc.

Thứ tư, quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính là nhiệm vụ mới, lần đầu tiên được quy định tại Điều 17 Luật Xử lý vi phạm hành chính. Do đây là nhiệm vụ mới đối với các Bộ, ngành, địa phương, UBND các cấp nên việc nhận thức và nắm bắt đầy đủ nội dung quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính của các cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính chưa thực sự đầy đủ, kịp thời. Kỹ năng chuyên môn trong thực thi, áp dụng pháp luật của lực lượng có thẩm quyền xử phạt, kỹ năng, kinh nghiệm quản lý công tác thi hành pháp luật xử lý vi phạm hành chính của các cơ quan có thẩm quyền cũng cần tiếp tục được tăng cường.

Trên thực tế, công tác này hiện cũng chưa bảo đảm đủ điều kiện về nhân lực và vật lực để triển khai nhanh, mạnh đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý nhà nước. Đây cũng là nguyên nhân mà các cơ quan có trách nhiệm quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 17 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) cần phải khẩn trương khắc phục ngay trong thời gian tới, góp phần gimr thiểu tối đa việc áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính không kịp thời, không chính xác, xâm phạm nghiêm trọng quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, gây ảnh hưởng xấu trong dư luận xã hội.

PV: Theo ông, để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính, giảm thiểu những vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân như thời gian vừa qua thì cần phải làm gì?

Cục trưởng Sơn: Tôi không kỳ vọng về một giải pháp toàn diện có thể nâng cao ngay chất lượng, hiệu quả công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính vì việc khắc phục được các nguyên nhân nêu trên đòi hỏi phải có thời gian, lộ trình, nhân lực, kinh phí… trên cơ sở triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ của người có thẩm quyền xử phạt thông qua hoạt động tập huấn chuyên sâu...

Tuy nhiên, trước mắt, để hạn chế các vụ việc tương tự diễn ra thời gian vừa qua, tôi cho rằng công tác theo dõi thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính ngay từ cấp cơ sở phải được thực hiện nghiêm túc, thường xuyên, hiệu quả. Đặc biệt, đối với các vụ việc có dấu hiệu sai phạm của các lực lượng xử phạt, thì phải khẩn trương xác minh rõ nguyên nhân để xử lý trách nhiệm một cách triệt để, nghiêm minh, nhất là đối với các vụ việc sai phạm mà nguyên nhân là do động cơ vụ lợi cá nhân.

Bên cạnh đó, đối với các vụ việc áp dụng pháp luật chưa chính xác, không phù hợp thực tiễn khách quan, không đúng quy định pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, doanh nghiệp thì các cơ quan chức năng cũng phải thực hiện việc hoàn trả tiền xử phạt và bồi thường thỏa đáng cho những người bị xử phạt sai, nếu có tổn thất theo đúng quy định pháp luật. Tôi có thể đơn cử một số ví dụ về quy định cụ thể liên quan trực tiếp đến vấn đề này như:

- Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính mà sách nhiễu, đòi, nhận tiền, tài sản khác của người vi phạm, dung túng, bao che, không xử lý hoặc xử lý không kịp thời, không đúng tính chất, mức độ vi phạm, không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm những điều cấm quy định tại Điều 12 của Luật XLVPHC và quy định khác của pháp luật thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định pháp luật (Điều 13, Điều 16 Luật XLVPHC).

- Về phía thủ trưởng cơ quan, đơn vị của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, pháp luật cũng đã quy định cụ thể trách nhiệm của những người này. Theo đó, “trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, thủ trưởng cơ quan, đơn vị có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính có trách nhiệm phát hiện quyết định về xử lý vi phạm hành chính do mình hoặc cấp dưới ban hành có sai sót và phải kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ, ban hành quyết định mới theo thẩm quyền” (khoản 3 Điều 18 Luật XLVPHC).

- Điều 6 Thông tư số 153/2013/TT-BTC ngày 31/11/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về thủ tục thu, nộp tiền phạt, biên lai thu tiền phạt và kinh phí từ ngân sách nhà nước bảo đảm hoạt động của các lực lượng xử phạt vi phạm hành chính (đã được sửa đổi, bổ sung theo Thông tư số 105/2014/TT-BTC ngày 07/8/2014) quy định việc “hoàn trả tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.

Theo đó, cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật và được hoàn trả số tiền phạt thu không đúng trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày ra quyết định giải quyết khiếu nại hoặc từ ngày nhận được quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền.

Về phía Cục QLXLVPHC&TDTHPL, theo đúng chức năng, thẩm quyền pháp luật quy định, chúng tôi đã, đang và sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương để nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; đồng thời, theo dõi sát sao hơn nữa việc xử phạt vi phạm hành chính của các lực lượng chức năng để có ý kiến, đề xuất kịp thời, bảo đảm việc xử phạt vi phạm hành chính đúng đối tượng, đúng hành vi, mức phạt cũng như trình tự, thủ tục xử phạt theo quy định của pháp luật.

PV: Xin cảm ơn ông!

Mạnh Hưng (Thực hiện)

Tin Liên quan

Tags : vi phạm pháp luật cà phê xin chào chòi vịt cát tặc

Tin Việt Nam tiếp theo

Tin Việt Nam mới nhất