Thứ Tư , 12:14, Ngày 23/10/2019

Gia đình và pháp luật

Chuyện gì đang xảy ra với Nhà máy xử lý chất thải rắn ở Đức Phổ?

Bức xúc trước tình trạng ô nhiễm môi trường mà Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi) gây ra, người dân địa phương đã dùng quan tài chặn lối vào nhà máy.

Trước tình hình đó, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã quyết định thanh tra nhà máy và mới đây đã có kết luận thanh tra (KLTT). Tuy nhiên phía doanh nghiệp cũng có khiếu nại KLTT. Vậy chuyện gì đang xảy ra?

Người dân xã Phổ Thạnh, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi phản ứng với Nhà máy xử lý rác thải của Công ty MD bằng cách để quan tài chắn đường.

Kết luận thanh tra tỉnh nói gì?

Năm 2016, Công ty TNHH Thương mại và Công nghệ môi trường MD (viết tắt Công ty MD; đại diện theo pháp luật là Tiến sĩ Lê Thị Mỹ Diệp, Giám đốc) xin thuê khu đất 20.226 m2 tại bãi rác phía Nam huyện Đức Phổ, thuộc xã Phổ Thạnh để xây dựng Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt huyện Đức Phổ (Nhà máy rác huyện Đức Phổ - PV). Căn cứ vào hồ sơ của Công ty MD, báo cáo thẩm định của Sở KH-ĐT tỉnh Quảng Ngãi; ngày 18/5/2016, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi – ông Trần Ngọc Căng ký Quyết định (QĐ) số 856 chấp thuận cho Công ty MD được đầu tư xây dựng Nhà máy rác huyện Đức Phổ, công suất 50 tấn rác thải/ngày đêm; tổng vốn đầu tư hơn 29,6 tỷ đồng (vốn tự có trên 8,8 tỷ; vốn vay trên 20,7 tỷ); thời hạn hoạt động 49 năm kể từ ngày được cấp quyết định chủ trương đầu tư.

Sau 3 lần điều chỉnh, tổng mức đầu tư được tăng từ 29,6 tỷ đồng lên hơn 52,5 tỷ đồng (vốn tự có 16,8 tỷ, vốn vay 35,6 tỷ). Đến tháng 10/2016, nhà máy khởi công xây dựng. Mặc dù chưa chưa hoàn thành các hạng mục công trình, nhưng ngày 15/3/2018, Công ty MD đã đưa vào vận hành xử lý lượng rác thu gom hàng ngày trên địa bàn huyện và một phần rác thải tồn đọng của bãi rác cũ.

Vì vậy từ ngày 29/7/2018, hàng trăm người dân xã Phổ Thạnh tập trung trước Nhà máy rác huyện Đức Phổ để phản đối. Nhiều người đã dựng hàng rào và đặt cả… quan tài chắn lối vào nhà máy để yêu cầu phải di dời đi chỗ khác. Người dân cho rằng vị trí đặt nhà máy vi phạm khoảng cách an toàn về môi trường đến khu dân cư; quá trình thực hiện dự án không tham vấn cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp; nhà máy hoạt động gây ô nhiễm môi trường…

Trước sự phản ứng của người dân, UBND tỉnh Quảng Ngãi ra QĐ thanh tra. Ngày 18/1/2019, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Ngọc Căng ký ban hành KLTT số 01/KL-UBND, chỉ ra những vi phạm của Dự án nhà máy rác. Đó là trong quá trình khảo sát, lập và trình phê duyệt quy hoạch, đơn vị tư vấn và Sở Xây dựng không đề cập đến yếu tố khoảng cách 1.000m (tính từ bãi chôn lấp đến nhà dân) nên vi phạm khoảng cách an toàn về môi trường theo quy chuẩn QCXDVN 01:2008/BXD Quy chuẩn xây dựng Việt Nam về Quy hoạch xây dựng.

Đối với vị trí đặt nhà máy, bản KLTT cho rằng trên cơ sở đề xuất của Công ty MD xin đầu tư dự án tại bãi chôn lấp thôn La Vân (xã Phổ Thạnh), Sở KH-ĐT có đề nghị Sở Xây dựng thẩm định về địa điểm, sự phù hợp quy hoạch xây dựng. Sau đó Sở Xây dựng khẳng định dự án đặt tại vị trí này là phù hợp quy hoạch. Và như vậy trong quá trình tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh, Sở Xây dựng đã thẩm định chưa sát quy hoạch; nhà đầu tư biết nhưng vẫn quyết định đầu tư tại vị trí này…, dẫn đến nhà máy được đầu tư chưa đúng quy hoạch. Tại thời điểm trình UBND tỉnh quyết định chủ trương đầu tư, nhà đầu tư, UBND huyện Đức Phổ, UBND xã Phổ Thạnh và các sở ngành liên quan không lưu ý đến khoảng cách an toàn về môi trường tính từ chân hàng rào nhà máy đến khu dân cư là lớn hơn hoặc bằng 500m.

Đối với việc chấp hành pháp luật về đầu tư, bản KLTT nêu: “Sở KH-ĐT không lấy ý kiến các sở, ngành liên quan trước khi tham mưu UBND tỉnh QĐ chủ trương đầu tư (lần đầu) tại QĐ856 ngày 18/5/2016; không lấy ý kiến đầy đủ của các sở ngành, địa phương có liên quan trước khi tham mưu UBND tỉnh QĐ điều chỉnh chủ trương đầu tư (lần 1, lần 2) là thực hiện không đúng quy định của Nghị định 118/2015/NĐ-CP ngày 12/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.

Nhà máy xử lý rác huyện Đức Phổ của Công ty MD.

Bản KLTT đưa ra nhiều vi phạm của Công ty MD, như: không thực hiện việc khảo sát xây dựng; không lập nhiệm vụ thiết kế xây dựng công trình; không gửi hồ sơ dự án cho Sở Xây dựng thẩm định thiết kế cơ sở và thiết kế bản vẽ thi công; thay đổi kết cấu của nhà xưởng lò đốt rác và nhà sản xuất phân compost khi chưa được cơ quan có thẩm quyền thẩm định trước khi thi công; không tổ chức thí nghiệm đối chứng, kiểm định chất lượng, thí nghiệm khả năng chịu lực của kết cấu công trình; không tổ chức nghiệm thu công việc xây dựng, nghiệm thu giai đoạn hoặc hạng mục công trình xây dựng; thi công một số hạng mục công trình không đúng theo mặt bằng tổng thể được chấp thuận nhưng không có văn bản xin phép; chưa xây dựng 2 hạng mục so với hồ sơ thiết kế được duyệt và bản vẽ tổng thể mặt bằng (hố lắng, hố chôn lấp); đang thi công dở dang bể xử lý nước thải; chưa đầu tư đầy đủ thiết bị của hệ thống lò đốt.

Công ty MD khiếu nại KLTT ra sao?

Ngay sau khi bản KLTT số 01/KL-UBND ngày 18/1/2019 được ban hành và đến ngày 30/1/2019 Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi mời làm việc thì Tiến sĩ Lê Thị Mỹ Diệp có đơn khiếu nại, kiến nghị bản KLTT số 01. Công ty MD cho rằng một số nội dung trong KLTT số 01 chưa rõ ràng và có phần cứng nhắc.

“Đối với vị trí đặt nhà máy, trong quá trình lập thủ tục xin chủ trương đầu tư cũng như họp thẩm định nhu cầu sử dụng đất đã được góp ý từ các sở, ngành liên quan. Sở Xây dựng khẳng định dự án được đặt tại vị trí thôn La Vân là phù hợp với quy hoạch được phê duyệt tại QĐ161/QĐ-UBND của UBND tỉnh Quảng Ngãi. Vì quy hoạch được thực hiện dựa trên các quy chuẩn quốc gia về môi trường nên công ty đã dựa trên cơ sở phù hợp với quy hoạch quản lý chất thải rắn trên địa bàn tỉnh để thực hiện dự án. Trước khi ĐTM của dự án được thẩm định, Sở TN-MT tỉnh cũng đã tổ chức đoàn kiểm tra thực địa tại vị trí dự án, sau đó báo cáo ĐTM được thông qua”, Tiến sĩ Lê Thị Mỹ Diệp nói.

Cũng theo Tiến sĩ Diệp, lý do chọn vị trí tại bãi rác phía Nam xã Phổ Thạnh vì theo quy hoạch quản lý chất thải rắn tại tỉnh Quảng Ngãi, ở huyện Đức Phổ có 2 vị trí (thôn An Điền, xã Phổ Nhơn và La Vân, xã Phổ Thạnh). Tuy nhiên vị trí tại An Điền không thực hiện được vì người dân không đồng thuận (trước đó UBND huyện đã có kế hoạch đầu tư tại đây - PV). Do đó, chỉ còn vị trí theo quy hoạch là thôn La Vân.

“Bãi rác tại thôn La Vân được hình thành từ năm 2007 - 2008. Đến năm 2016, tình hình ô nhiễm tại đây rất nghiêm trọng. Cao điểm vào năm 2014, có nhiều báo, đài phản ảnh vấn nạn ô nhiễm ở bãi rác này. Do đó, việc xây dựng dự án tại vị trí này vào thời điểm đó là cấp bách nhằm xử lý tại chỗ vấn đề ô nhiễm do rác thải và được người dân ủng hộ. Tại các buổi tiếp xúc cử tri xã Phổ Thạnh sau khi dự án khởi công, người dân cũng nêu kiến nghị cần nhanh chóng đưa dự án vào hoạt động. UBND huyện cũng đã đầu tư nâng cấp đường bê tông vào dự án để chào mời nhà đầu tư.

Khi tiến hành thẩm tra dự án và bàn giao đất trên thực địa, Công ty MD cùng đại diện các sở, ngành ở tỉnh, UBND huyện Đức Phổ, UBND xã Phổ Thạnh đã tiến hành kiểm tra xem xét về khoảng cách, vị trí dự án. Chúng tôi đo khoảng cách bằng bản đồ vệ tinh Google map, thì khoảng cách dự án với khu dân cư phía Đông (điểm khu dân cư Ga Sa Huỳnh) đảm bảo lớn hơn 500m theo quy định.

Mặt khác, dựa vào địa hình tại khu đất dự án thì phía Bắc là cánh đồng trống, ba phía còn lại là đồi núi, khu nghĩa địa nên khả năng gây ảnh hưởng đến vùng xung quanh dự án tương đối thấp. Do đó không phải chúng tôi chủ quan vi phạm vì cơ quan cấp phép cuối cùng là UBND tỉnh”, Tiến sĩ Lê Thị Mỹ Diệp trình bày.

Cũng theo Tiến sĩ Diệp, khi Công ty MD đầu tư dự án đã thực hiện các thủ tục cần thiết theo quy định và được các sở, ngành hướng dẫn, thẩm định. Tuy nhiên trong KLTT đã không nêu rõ trách nhiệm thiếu sót giữa nhà đầu tư và các cơ quan có liên quan. “Từ các thiếu sót do KLTT nêu, dự án dự kiến sẽ chỉ hoạt động từ 2-3 năm tiếp theo nhằm xử lý dứt điểm rác ô nhiễm tồn đọng và rác hàng ngày của 3 xã phía Nam huyện Đức Phổ. Vậy thì các năm về sau nhà máy hoạt động như thế nào để đủ chi phí vận hành và công suất thiết kế của dự án? Những thiệt hại mà chúng tôi phải gánh chịu sau khi ngưng hoạt động sẽ được hỗ trợ như thế nào đối với thời gian còn lại theo chủ trương đầu tư cho phép 49 năm?”, Tiến sĩ Diệp bộc bạch.

“Về việc chấp hành pháp luật đầu tư, trước khi xây dựng chúng tôi đã thực hiện hồ sơ thiết kế thi công do Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng DHD lập và đã được thẩm tra tại Công ty CP tư vấn xây dựng công trình HNC vào ngày 20/7/2016. Tuy nhiên, trong quá trình lập hồ sơ thiết kế, do không nắm bắt được đầy đủ các quy định về đầu tư xây dựng nên chúng tôi chưa thông qua Sở Xây dựng để thẩm định bản vẽ thi công.

Đối với việc Công ty MD tự phê duyệt hồ sơ thiết kế là đúng quy định vì dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách. Sau đó chúng tôi cũng gửi tờ trình về việc kiểm tra hồ sơ thiết kế kỹ thuật thi công của dự án và Sở Xây dựng có Công văn 2343/SXD-ĐT&HT ngày 2/8/2018. Công văn của Sở Xây dựng nêu thành phần hồ sơ cơ bản phù hợp theo yêu cầu của dự án đầu tư xây dựng sử dụng nguồn vốn khác.

Đến ngày 7/8/2018, Công ty MD nhận được Văn bản 4662 của UBND tỉnh về việc thẩm định thiết kế bản vẽ thi công Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt huyện Đức Phổ. Như vậy dự án đã được thẩm định về hồ sơ thiết kế”, Tiến sĩ Diệp trình bày tiếp.

Khi được hỏi về việc thi công dang dở bể xử lý nước thải và chưa đầu tư đầy đủ thiết bị của hệ thống lò đốt? Tiến sĩ Diệp cho hay: “Ngày 5/7/2018, Công ty MD đã gửi văn bản đề nghị điều chỉnh dự án đầu tư và hồ sơ dự án kèm theo để xin quyết định giãn tiến độ đến ngày 30/12/2018. Tiếp đó ngày 3/8/2018, UBND tỉnh ban hành QĐ 655/QĐ-UBND điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án lần thứ 3 để thực hiện các hạng mục hố chôn lấp tro xỉ, hệ thống xử lý nước thải. Nhưng từ ngày 29/7/2018, đã xảy ra sự cố, người dân cản trở thi công dự án nên chúng tôi phải tạm ngừng hoạt động từ đó đến nay.

Đến ngày 10/9/2018, chúng tôi tiếp tục gửi văn bản xin vận chuyển nước, nguyên liệu để hoàn thiện 2 hạng mục nêu trên để đảm bảo tiến độ; đồng thời, phải hoàn thành hệ thống xử lý nước thải trước mùa mưa để tránh lượng nước thải ngấm từ bãi rác tồn đọng tràn ra ngoài môi trường. Đến ngày 12/10/2018, Sở TN-MT trả lời do người dân vẫn tiếp tục ngăn chặn không cho nhà máy hoạt động. Để tránh tình hình an ninh, trật tự trở nên phức tạp, Sở TN-MT đề nghị Công ty MD không tổ chức xây dựng các hạng mục công trình. Vì vậy chúng tôi đã tạm ngừng hoạt động đến nay”.

“Đối với việc chấp hành pháp luật về môi trường, dự án đưa lò đốt vào vận hành từ tháng 3/2018 cũng là để giải quyết nhu cầu cấp bách về xử lý rác thải ở huyện Đức Phổ. Trong quá trình vận hành thử nghiệm công ty chưa lập kế hoạch vận hành thử nghiệm gửi các cơ quan có chức năng vì dự án đang trong thời gian điều chỉnh hoàn thiện thiết bị và thay đổi một số hạng mục như đã nói ở trên”, Tiến sĩ Diệp nói.

Hoàng An 

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : ô nhiễm Quảng Ngãi xử lý chất thải

Tin Việt Nam tiếp theo

Tin Việt Nam mới nhất