Chủ nhật, 04:10, Ngày 15/12/2019

Gia đình và pháp luật

Cần làm rõ những vướng mắc trong vụ án 'đòi nhà cho thuê' tại Đà Nẵng

Đã gần 4 năm trôi qua, nhưng vụ án "đòi nhà cho thuê" tại Đà Nẵng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

4 năm qua, kể từ thời điểm TAND quận Hải Châu (TP Đà Nẵng) mở phiên xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 143/1995/TLST-DS ngày 17/8/1995 về việc “Đòi nhà cho thuê” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 82/2015/QĐXX-ST, giữa nguyên đơn: Bà Bùi Thị Diệp (sinh năm 1931, địa chỉ: Số 346 Đống Đa, phường Thanh Bình, quận Hải Châu) và bị đơn: Bà Lương Thị Sen (sinh năm 1938, địa chỉ: Số 344 Đống Đa, phường Thanh Bình, quận Hải Châu); đã có các phiên xét xử (sơ thẩm và phúc thẩm) qua nhiều cấp tòa; đã có rất nhiều thời gian và công sức của cả hai phía nguyên đơn - bị đơn trong hành trình tố tụng...

Bản án dân sự sơ thẩm 77-2015-DS-ST của TAND quận Hải Châu.

Song rốt cuộc, TAND quận Hải Châu, TAND TP Đà Nẵng và TAND Cấp cao tại Đà Nẵng vẫn chưa thể đưa ra một phán quyết dứt điểm giải quyết toàn diện những vướng mắc từ hai phía. Nguyên đơn và bị đơn không tìm được tiếng nói chung đã đành, hiện giờ phía cơ quan tiến hành tố tụng (TAND Cấp cao tại Đà Nẵng) và cơ quan hành pháp của thành phố (UBND TP Đà Nẵng) cũng chưa thể có sự hợp tác để đi đến việc thống nhất các hồ sơ, chứng cứ, để có thể giúp tòa án ban hành một bản án công tâm.

Sau nhiều cấp xét xử, sau hơn 4 năm chờ đợi, cuối cùng cả nguyên đơn và bị đơn cũng vẫn phải chờ đợi thêm một phiên tòa tiếp theo - phiên xét xử giám đốc thẩm. Dư luận giờ đây trông chờ vào việc TAND Tối cao sẽ mở ra một môi trường tố tụng đủ để khắc phục những thiếu sót, sai lầm của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trước đó.

Diễn biến các phiên xét xử

Để rộng đường thông tin, phóng viên đã có cuộc điều tra, xem xét nội dung các bản án, nhìn nhận lại một cách khách quan các quan điểm của hai phía bị đơn và nguyên đơn sau mỗi bán án. Qua đó, đem đến cho độc giả một cái nhìn toàn cảnh về vụ việc này như sau: Vào ngày 11/12/2015, TAND quận Hải Châu mở phiên xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 143/1995/TLST-DS ngày 17/8/1995 về việc “Đòi nhà cho thuê” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 82/2015/QĐXX-ST giữa nguyên đơn: Bà Bùi Thị Diệp (sinh năm 1931, địa chỉ: Số 346 Đống Đa, phường Thanh Bình, quận Hải Châu) và bị đơn: Bà Lương Thị Sen (sinh năm 1938, địa chỉ: Số 344 Đống Đa, phường Thanh Bình, quận Hải Châu).

Tại phiên sơ thẩm, đại diện phía nguyên đơn cho biết, vào năm 1963, bà Diệp có mua của bà Hoàng Thị Minh một ao rau muống có chiều rộng 19,5m, chiều dài 10m. Sau khi mua, bà Diệp đổ đất, dựng ngôi nhà 3 gian có cấu trúc nhà cột gỗ, vách tre, tô trát xi măng, mái lợp tôn, nền láng xi măng. Thời điểm đó, ngôi nhà có địa chỉ là số 114 Đống Đa, sau này đổi thành số 168-170 Đống Đa, TP Đà Nẵng. Năm 1967, bà Diệp cho vợ chồng ông Nguyễn Liêm thuê gian nhà bên phải, bà Diệp ở gian giữa và cho vợ chồng ông, bà Nguyễn Méo - Lương Thị Sen thuê gian nhà bên trái.

Việc cho thuê, các bên chỉ thỏa thuận bằng miệng với giá 1.000 đồng tiền Ngụy mỗi tháng. Năm 1975, khi gia đình bà Diệp chuyển về Huế sinh sống, gia đình bà Sen sử dụng gian nhà giữa. Do bị khiếu nại, năm 1985 gia đình bà Sen đồng ý trả gian nhà giữa cho bà Diệp (nay là nhà số 346 Đống Đa). Nay nhà cũ không còn trên đất nên bà Diệp khởi kiện, yêu cầu bà Sen trả lại phần đất của gian nhà bên trái (nay là nhà số 344 Đống Đa, TP Đà Nẵng) đã thuê trước đây.

Cũng tại phiên sơ thẩm, đại diện phía bị đơn nói rằng, nguồn gốc ngôi nhà 344 Đống Đa hiện nay là do ông Nguyễn Méo tạo dựng nên từ đất bỏ hoang từ năm 1965 với kết cấu nhà tạm bằng ván. Từ năm 1976 đến nay, gia đình bà Sen thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế cho Nhà nước bằng việc đóng thuế nhà đất. Năm 2006, do ảnh hưởng của bão nên nhà cũ bị hư hỏng, gia đình bà Sen đã xây dựng lại như hiện nay.

Đối với căn nhà 346 Đống Đa, trước đây là của gia đình bà Diệp. Sau năm 1975, bà Diệp cùng gia đình về Huế sinh sống nên bị bỏ hoang, vì quá đông con nên gia đình bà Sen đã dọn qua ở cùng lúc 2 căn nhà này.  Khoảng 3 tháng sau, bà Diệp trở về nhà cũ tại Đà Nẵng nhưng do có chồng là ông Hoàng Bạch - sĩ quan chế độ cũ nên không dám nhận lại nhà vì sợ Nhà nước tịch thu theo chính sách quản lý, cải tạo XHCN.

Vì thế, bà Diệp thống nhất cho bà Sen thuê căn nhà trên với giá 3.000 đồng/tháng. Khi nào tình hình chính trị ổn định, Nhà nước không còn thực hiện chính sách cải tạo XHCN sẽ trở lại nhận nhà. Năm 1985, do mâu thuẫn về giá thuê nhà nên bà Diệp khởi kiện đòi lại nhà cho thuê. Căn cứ vào thỏa thuận bằng miệng trước đây, bà Sen đồng ý trả lại căn nhà đã thuê cho bà Diệp. Nay bà Diệp tiếp tục đòi căn nhà 344 Đống Đa, nhưng gia đình bà Sen không đồng ý trả.

Kết thúc phiên tòa xét xử sơ thẩm, HĐXX đã tuyên án: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện về việc “Đòi nhà cho thuê” của bà Bùi Thị Diệp với bà Lương Thị Sen. Bản án dân sự sơ thẩm số 77/2015/DS-ST của TAND quận Hải Châu, TP Đà Nẵng có hiệu lực pháp luật ngay sau phiên xét xử sơ thẩm hôm 11/12/2015. Tuy nhiên, bản án trên đã bị bà Bùi Thị Diệp kháng cáo.

Phiên tòa phúc thẩm ngày 16/8/2016 của TAND TP Đà Nẵng đã tuyên hủy bản án sơ thẩm vì một số nội dung chưa được làm rõ, như: Nguồn gốc đất và nhà; từ trước đến nay ai đứng kê khai quyền sử dụng đất đang tranh chấp… Tuy nhiên, khi thụ lý lại vụ án, TAND quận Hải Châu phát hiện gia đình bà Diệp có người đang định cư ở nước ngoài nên chuyển hồ sơ cho TAND TP Đà Nẵng thụ lý theo thẩm quyền. Phiên tòa ngày 15/9/2017, TAND TP Đà Nẵng đã tuyên chấp nhận yêu cầu của bên nguyên đơn, buộc gia đình bà Sen trả ngôi nhà 344 Đống Đa cho bà Diệp…

Không đồng ý với phán quyết tại phiên tòa ngày 15/9/2017, vào ngày 25/9/2017, bà Lương Thị Sen kháng cáo toàn bộ bản án. Ngày 25/9/2017, đại diện ủy quyền của bà Bùi Thị Diệp kháng cáo một phần bản án (không đồng ý thanh toán cho bị đơn số tiền 702.493.000 đồng, gồm giá trị xây dựng là 53.952.000 đồng, giá trị quyền sử dụng đất diện tích 13,2 mét vuông đất cơi nới thêm là 648.541.000 đồng).

Tại phiên tòa phúc thẩm mở ngày 17/5/2018, phía bị đơn cho rằng sau giải phóng (năm 1975), ông Hoàng Bạch (chồng bà Bùi Thị Diệp) là sỹ quan cấp tá của chế độ cũ, do “sợ cách mạng trừng phạt”, nên đã không dám nhận lại căn nhà số 344 Đống Đa, vợ chồng bà Sen liền thuê để ở. Do đó bà Lương Thị Sen cho rằng căn nhà này thuộc diện Nhà nước quản lý, cải tạo XHCN; nhưng Nhà nước không thu, mà để cho vợ chồng bà Sen quản lý, sử dụng. Bị đơn đã sử dụng ổn định đến nay là hơn 50 năm, hàng năm đóng thuế cho Nhà nước nên không đồng ý trả nhà theo yêu cầu của nguyên đơn.

HĐXX sau khi thảo luận đã quyết định hoãn phiên tòa để yêu cầu cơ quan, tổ chức cung cấp tài liệu, chứng cứ để xem xét giải quyết đề nghị của phía bị đơn bảo đảm đúng pháp luật. Ngay sau khi hoãn phiên tòa, thay mặt HĐXX, Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa đã ký Công văn số 1163/CV-TACCĐN ngày 12/6/2018 gửi UBND TP Đà Nẵng và Công an TP Đà Nẵng yêu cầu cung cấp tài liệu, chứng cứ.

Do chưa nhận được kết quả trả lời nên ngày 18/7/2018, Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa tiếp tục ký Công văn số 1468/CV-TACCĐN (gửi lần 2) tới UBND TP Đà Nẵng và Công an TP Đà Nẵng yêu cầu sớm cung cấp tài liệu, chứng cứ, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được đầy đủ các kết quả phản hồi. Do đó, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 46A/2018/QĐ-PT tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án vụ án dân sự thụ lý số 46/2017/TLPT-DS ngày 14/11/2017 về “Tranh chấp đòi nhà cho thuê” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 82/2015/QĐXX-ST.

Khi chưa nhận được đầy đủ các tài liệu, chứng cứ cần thiết từ phía UBND TP Đà Nẵng và Công an TP Đà Nẵng, vào ngày 7/5/2019, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng mở phiên tòa công khai xét xử phúc thẩm vụ án dân sự thụ lý số 46/2017/TLPT-DS ngày 14/11/2017 về “Tranh chấp đòi nhà cho thuê” do Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2017/DS-ST của TAND TP Đà Nẵng bị kháng cáo, theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 268/2019/QĐ-PT ngày 4/4/2019 của TAND Cấp cao tại Đà Nẵng.

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ vụ án, căn cứ vào việc hỏi và tranh luận tại phiên tòa, HĐXX ban hành Bản án số 33/2019/DS-PT ngày 7/5/2019 tuyên: Buộc bà Lương Thị Sen và các đồng thừa kế của ông Nguyễn Méo và những người khác đang cư trú tại ngôi nhà số 344 Đống Đa giao lại ngôi nhà 344 Đống Đa cho bà Bùi Thị Diệp và các đồng thừa kế của ông Hoàng Bạch.

Bản án dân sự phúc thẩm số 33/2019 DS-ST của TAND cấp cao tại Đà Nẵng.

Cho rằng Bản án dân sự phúc thẩm số 33/2019/DS-PT ngày 7/5/2019 của TAND Cấp cao tại Đà Nẵng chưa công bằng với gia đình mình, ngày 21/6/2019, bà Lương Thị Sen đã gửi đơn, đề nghị Chánh án TAND Tối cao xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 33/2019/DS-PT của TAND Cấp cao tại Đà Nẵng đã có hiệu lực pháp luật.

TAND Tối cao đã có Thông báo số 12/TB-TA ngày 14/10/2019 xác nhận đã nhận đơn của bà Lương Thị Sen để tiến hành xem xét đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Điều đó có nghĩa, trong thời gian tới, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao sẽ đưa vụ án ra xét xử giám đốc thẩm, tạm đình chỉ thi hành Bản án dân sự phúc thẩm số 33/2019/DS-PT của TAND Cấp cao tại Đà Nẵng chờ kết quả xét xử giám đốc thẩm.

Giấy xác nhận đã nhận đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm của TAND Tối cao.

Những vướng mắc cần được xử lý dứt điểm

Có thể thấy rằng, kháng nghị giám đốc thẩm của bà Lương Thị Sen đã mở ra một môi trường tố tụng đủ để khắc phục những thiếu sót, sai lầm nghiêm trọng của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trước đó. Tại phiên xét xử giám đốc thẩm tới đây, dư luận trông chờ vào việc tòa sẽ làm rõ những yêu cầu như sau (những yêu cầu đã được TAND Cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị UBND TP Đà Nẵng trả lời bằng văn bản cho Toà, để Tòa có cơ sở giải quyết vụ án đúng pháp luật; căn cứ theo Điều 106 Bộ luật TTDS 2015):

Thứ nhất, ông Hoàng Bạch, là chồng bà Diệp, có tham gia vị trí gì trong chế độ cũ? Thứ hai, gian nhà bà Diệp cho bà Sen thuê có thuộc diện bị quản lý và cải tạo XHCN (vì giá thuê hàng năm vượt quá 600 đồng hoặc nếu CATP Đà Nẵng xác định ông Hoàng Bạch thuộc đối tượng quy định tại khoản 2 mục IV Quyết định 111/CP) hay không? Thứ ba, nếu gian nhà bà Diệp cho bà Sen thuê có thuộc diện bị quản lý và cải tạo XHCN thì bà Diệp có lập hợp đồng cho thuê nhà và đăng ký Hợp đồng cho thuê này với cơ quan quản lý nhà đất địa phương theo quy định tại phần 1, mục 2 Quyết định 111/CP và hướng dẫn tại điểm d, tiểu mục 1 và tiểu mục 2, mục A, phần I Thông tư 31- BXD hay không?

Trường hợp bà Diệp không lập hợp đồng và không đăng ký với cơ quan quản lý nhà đất địa phương thì quan điểm của UBND TP Đà Nẵng có công nhận bà Diệp còn quyền sở hữu gian nhà cho thuê này nữa hay không? Nếu UBND TP Đà Nẵng vẫn công nhận bà Diệp còn quyền sở hữu gian nhà cho thuê này thì trách nhiệm của UBND TP Đà Nẵng như thế nào trong việc thực hiện không nghiêm túc pháp luật về quản lý và cải tạo XHCN, dẫn đến thực tế đại gia đình bà Sen đã sử dụng nhà thuê này đến nay hơn 50 năm và hiện có 8 người (theo sổ hộ khẩu); nếu buộc phải trả nhà, gia đình bà Sen sẽ lâm vào hoàn cảnh khó khăn thì UBND TP có ý kiến như thế nào?

Ngay khi giải quyết được tất cả những vướng mắc nêu trên, dư luận tin tưởng rằng, phán quyết tại phiên giám đốc thẩm của TAND Tối cao sẽ là phán quyết hợp tình, hợp lý, trả lại công bằng cho cả hai phía nguyên đơn và bị đơn. Và chắc chắn phán quyết này cũng sẽ “sửa sai” được cho các quyết định trước đó mà các cấp xét xử của quận Hải Châu và TP Đà Nẵng đã ban hành trong các bản án đã có hiệu lực pháp luật.

Phùng Sơn

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : đà nẵng tranh chấp vụ án đòi nhà cho thuê

Tin Nhịp cầu bạn đọc tiếp theo

Tin Nhịp cầu bạn đọc mới nhất