Chủ nhật, 02:32, Ngày 24/02/2019

Gia đình và pháp luật

Các trường hợp chỉ khởi tố hình sự khi có yêu cầu của nạn nhân

Hiện vẫn có không ít người thắc mắc, tại sao trong nhiều trường hợp khi hành vi vi phạm pháp luật xảy ra khá rõ ràng nhưng bị hại vẫn phải làm đơn đề nghị thì cơ quan chức năng mới tiến hành khởi tố?

Cần xác định tỷ lệ thương tích

Căn cứ các quy định pháp luật hiện hành, một tình tiết rất quan trọng cần được nhắc tới, đó là tỷ lệ thương tích mà đối tượng đã gây ra cho người bị hại được Trung tâm giám định y khoa và pháp y kết luận là bao nhiêu phần trăm, từ đó mới có những ý kiến pháp lý chính xác liên quan đến vụ án. Hành vi xâm hại đến quyền được bảo hộ về sức khỏe, tính mạng và nhân phẩm của công dân là vi phạm pháp luật. Đồng thời, những hành vi này còn gây mất an ninh trật tự trên địa bàn, khiến dư luận bất bình.

Theo Điều 18 Bộ luật Tố tụng hình sự về trách nhiệm khởi tố vụ án hình sự, khi phát hiện có dấu hiệu tội phạm, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm khởi tố vụ án và áp dụng các biện pháp do Bộ luật này quy định để xác định tội phạm và xử lý người phạm tội. Không được khởi tố vụ án ngoài những căn cứ và trình tự do Bộ luật này quy định.

Điều 143 Bộ luật này cũng nêu rõ, về căn cứ khởi tố vụ án hình sự: Chỉ được khởi tố vụ án hình sự khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những cơ sở: Tố giác của công dân; tin báo của cơ quan, tổ chức; tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng…

Các trường hợp khởi tố vụ án hình sự phải có đơn của bị hại

Điều 155 Bộ luật TTHS về khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại quy định, những vụ án về các tội phạm được quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của BLHS chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc của người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.

Như vậy, pháp luật quy định 11 trường hợp về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác; cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái bị kích động mạnh; cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng; vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác; vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính; hiếp dâm; cưỡng dâm; làm nhục người khác; vu khống; xâm phạm quyền tác giả; xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp chỉ được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại  hoặc của người đại diện hợp pháp của họ.

Vì sao bị hại vẫn phải làm đơn đề nghị thì cơ quan chức năng mới tiến hành khởi tố vụ án?

Như đã phân tích ở trên, theo Điều 155 về khởi tố vụ án theo yêu cầu của bị hại phần lớn là các tội phạm xâm phạm đến nhân thân của con người. Xuất phát từ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, pháp luật cho phép họ được lựa chọn quyền yêu cầu khởi tố hoặc không khởi tố vụ án. Điều này hoàn toàn phù hợp với những nguyên tắc về tôn trọng quyền nhân thân của Bộ luật Dân sự, đó là nguyên tắc tự định đoạt.

Hơn nữa, với quy định này, các nhà làm luật nhằm tạo điều kiện cho người phạm tội có cơ hội khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của mình gây ra, hạn chế việc gây thêm những tổn thất, mất mát về mặt tinh thần, danh dự không cần thiết có thể có đối với người bị hại.

Dù rất bất bình với hành vi của những đối tượng vi phạm, mong muốn pháp luật trừng trị thích đáng đối với những đối tượng này, nhưng theo quy định hiện hành, người bị hại vẫn phải có đơn yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc. Quy định này không phải “làm khó” cho người bị hại mà nó thể hiện sự quan tâm đến quyền tự quyết định của cá nhân. Dựa trên yêu cầu của người bị hại, cơ quan chức năng sẽ xem xét giải quyết theo quy định pháp luật nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho họ.

Luật gia Đỗ Minh Chánh

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : vi phạm pháp luật khởi tố hình sự tư vấn luật

Tin Tư vấn Luật tiếp theo

Tin Tư vấn Luật mới nhất