Thứ Sáu , 11:02, Ngày 20/09/2019

Gia đình và pháp luật

Cà Mau sẵn sàng đương đầu với thách thức môi trường

Cà Mau có 3 mặt giáp biển, bờ biển dài nhất khu vực ĐBSCL. Khoảng 10 năm trở lại đây, tình hình sạt lở ven biển, mất rừng ngập mặn, mất đất sản xuất ngày càng trầm trọng...

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Thanh Triều, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cà Mau đã khái quát tình trạng này hiện nay cần quan tâm nhất...

Ông Lê Thanh Triều - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau.

+ Ông Lê Thanh Triều: Biến đổi khí hậu (BĐKH), nước biển dâng (NBD) là mối đe dọa và thách thức lớn lao, trong đó vùng ảnh hưởng nhiều nhất sẽ tập trung ở ĐBSCL, mà tỉnh Cà Mau là vùng nguy hiểm, vì là nơi có địa hình thấp so với mặt nước biển và là tỉnh duy nhất chịu tác động của cả 2 chế độ thuỷ triều (nhật triều và bán nhật triều) không đều (biển phía Tây và biển Đông), có đường bờ biển dài khoảng 254 km, bên trong được chia cắt bởi hệ thống sông rạch, kênh mương chằng chịt có tổng chiều dài trên 10.000 km, có nhiều cửa sông thông ra biển, đặc biệt là có rất nhiều “giáp nước” gây bồi lắng và hạn chế khả năng trao đổi nguồn nước.

Cà Mau là tỉnh có 3 mặt tiếp giáp với biển, chịu tác động rất mạnh bởi biến đổi khí hậu và nước biển dâng, dễ bị tổn thương trước diễn biến cực đoan của thời tiết, tình trạng sạt lở bờ sông, xói lở bờ biển diễn biến rất phức tạp, khó lường; bờ biển bị sạt lở rất nghiêm trọng, làm mất đai rừng phòng hộ ở nhiều đoạn (từ năm 2007 đến nay, rừng ven biển đã bị mất khoảng 8.870 ha), nguy cơ làm vỡ đê biển Tây, ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất và đe dọa tính mạng, tài sản của hàng trăm ngàn hộ dân vùng ven biển.

Cụ thể, Đối với bờ biển Tây: Bờ biển bị xói lở có chiều dài khoảng 57.000m, nhiều đoạn xói lở sâu, gây ra nguy cơ phá vỡ đê biển. Đặc biệt, có 03 vị trí xói lở rất nguy hiểm, với chiều dài tổng cộng 7.800m, gồm: Đoạn từ Vàm Sào Lưới đến Kênh Mới + 500, vị trí xói lở, chiều dài khoảng 3.700m; đoạn Bờ Bắc vàm Tiểu Dừa đến Hương Mai có 02 vị trí xói lở, chiều dài 3.300m; đoạn từ Vàm cống T29 hướng về Khánh Hội, chiều dài khoảng 800m.

Đối với bờ biển Đông: Bờ biển xói lở có chiều dài khoảng 48.000m, trong đó sạt lở rất nguy hiểm với tổng chiều dài 24.500m; có nhiều đoạn xói lở sâu, làm mất đất rừng phòng hộ từ 80 đến 100m, với chiều dài 18.300m, gồm các đoạn: Đoạn Hố Gùi xã Tam Giang Đông, huyện Năm Căn, chiều dài 3.000m; đoạn Vàm Xoáy xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, chiều dài 5.000m; đoạn thị trấn Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển, chiều dài 6.300m; đoạn Hóc Năng xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, chiều dài 4.000m.

Phóng viên: Mới đây, ngay đầu tháng 4/2019, Bộ NN & PTNT đã chọn Cà Mau làm địa điểm tổ chức Hội thảo khá quy mô về vấn đề chống sạt lở và các giải pháp ứng phó với BĐKH… tỉnh Cà Mau có thu hoạch gì hữu ích sau hội thảo vừa nêu?

+ Ông Lê Thanh Triều: Qua hội thảo tỉnh Cà Mau có một cách nhìn tổng quan về hệ thống sông Cửu Long như: Với hệ thống sông, kênh rạch dày đặc là một lợi thế lớn để phát triển kinh tế xã hội và môi trường của các tỉnh ĐBSCL, tầm quan trọng và các vai trò mà hệ thống sông, kênh rạch mang lại cho vùng sông nước ở ĐBSCL chính là: Nguồn cung cấp nước sinh hoạt, công, nông nghiệp; Tuyến tiêu úng, rửa phèn; Nguồn cung cấp vật liệu xây dựng cho khu vực và các vùng lân cận; Tuyến giao thông vận tải thủy nối liền các tỉnh trong khu vực và thông thương quốc tế; Tiền đề cho sự phát triển thủy sản nước ngọt, nước lợ, nước mặn; Phát triển du lịch sông nước; Tạo cảnh quan môi trường sinh thái, trung hoà ô nhiễm v.v….

Bên cạnh những nguồn lợi to lớn như trên đã nêu do hệ thống kênh, rạch mang lại là một số vấn đề bất lợi, trở ngại mà ĐBSCL đang phải đối diện. Vì vậy, bên cạnh nghiên cứu khai thác các nguồn lợi, cần phải có những nghiên cứu các giải pháp giảm nhẹ thiệt hại do chính hệ thống kênh rạch gây ra.

Chỉ riêng về mặt giảm nhẹ thiệt hại các vấn đề cần phải giải quyết hiện nay ở ĐBSCL có thể kể đến như: Diễn biến sạt lở bờ biển, bờ sông, kênh, rạch ngày một nghiêm trọng, đặc biệt là các kênh, rạch chảy qua các khu vực đông dân cư (thị trấn, thị xã, thành phố…), có mật độ giao thông thủy lớn; hầu hết kênh, rạch bị sạt lở mở rộng gấp 2¸3 lần chiều rộng thiết kế; đã gây thiệt hại không nhỏ về đất đai, nhà cửa, tài sản của nhân dân, cơ sở hạ tầng, công trình công cộng xây dựng hai bên bờ kênh, rạch.

Tình trạng bồi lắng lòng kênh, rạch xảy ra hầu hết trên tòan hệ thống; làm cản trở lớn đến vấn đề giao thông thủy mà đây là hình thức giao thông đóng vai trò quan trọng trong việc thông thương đi lại ở ĐBSCL để phát triển kinh tế xã hội; làm giảm khả năng thoát lũ, gây ô nhiễm môi trường; Tình trạng ngập lụt trong mùa lũ và thiếu nước trong mùa khô ngày một nghiêm trọng do ảnh hưởng của tình trạng biến đổi khí hậu.

Trong những năm gần đây, dưới áp lực của những tác động từ thượng nguồn (đập ngăn chặn bùn cát, khai thác cát…) và ở hạ du (khai thác cát, nuôi trồng thủy sản, khai thác nước ngầm)….cũng như tác động của BĐKH, NBD sẽ làm cho vấn đề xói lở bờ sông, bờ biển ở ĐBSCL càng trở nên nghiêm trọng hơn….

Các nghiên cứu gần đây cho thấy địa hình đới bờ nhiều nơi sâu hơn trước đây làm cho sóng tác dộng vào bờ tăng lên, thúc đẩy nhanh quá trình sạt lở. Dưới các tác động gây xói lở gia tăng liên tục trên đây, việc bảo vệ bờ sông, bờ biển là cấp thiết và cần tiến hành một cách chủ động.

Ngoài ra, tỉnh Cà Mau đã và đang cùng với Bộ NN & PTNT cũng như các cơ quan nghiên cứu khoa học thực hiện và phối hợp thực hiện nhiều đề tài khoa học về phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển có giá trị ứng dụng cao, tỉnh Cà Mau cũng đã tiếp cập được nhiều phương pháp luận nghiên cứu khoa học, các giải pháp công nghệ, các giải pháp thi công đối với các công trình bảo vệ bờ biển của vùng ĐBSCL.

Ví dụ, việc phối hợp với Tổ chức hợp tác quốc tế Đức (GIZ) nghiên cứu xói lở bờ biển ĐBSCL, trên cơ sở đó đã xác định và đề xuất giải pháp bảo vệ tổng hợp vùng bờ và phục hồi rừng ngập mặn ven biển. Trong đó, đã xác định các khu vực sạt lở và đề xuất định hướng xử lý bằng vật liệu cứng và mềm. Phối hợp với cơ quan phát triển Pháp (AFD) nghiên cứu diễn biến và đề xuất giải pháp xử lý khu vực bờ biển Tây (Cà Mau).

Đây là nghiên cứu điển hình cho vùng biển ĐBSCL, kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để ứng dụng đối với những khu vực có điều kiện tương tự. Trong đó, tỉnh Cà Mau đã áp dụng một số giải pháp khoa học công nghệ như sau: Kè chắn sóng gây bồi bằng hai hàng cọc bê tông ly tâm, phía trong thả đá hộc, đã thực hiện ở cả vùng biển Đông và biển Tây tỉnh Cà Mau, với tổng chiều dài khoảng 19 km.

Đê trụ rỗng dài 680m tại bờ biển Tây từ Sào Lưới đến Vàm Kênh Mới thuộc xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời. Kè cấu kiện bằng bê tông cốt phi kim phá sóng (Busadco) xử lý sạt lở bờ biển Tây từ đoạn từ cống Sào Lưới đến Bắc cống Đá Bạc và đoạn từ Nam Đá Bạc hướng về Kênh Mới với tổng chiều dài 1.200m và bờ biển Đông đoạn khu vực cửa biển Rạch Gốc với chiều dài khoảng 400m.

Những giải pháp này đã phát huy được khả năng giảm sóng, gây bồi và được đánh giá là ổn định nhất là ở khu vực biển Tây.

Phóng viên: Được biết nhiều năm qua tỉnh cũng đã chủ động các kế hoạch, giải pháp cấp bách cho vấn đề sạt lở, mất đất, mất rừng và kiến nghị Trung ương (TW) hỗ trợ... Thưa ông, đến nay kết quả đạt được có tương xứng với khả năng cần có để ứng phó với tình trạng sạt lở nghiêm trọng và các diễn biến phức tạp của BĐKH?

+ Ông Lê Thanh Triều: Đến nay, tỉnh Cà Mau đã và đang xử lý khắc phục xói lở nhiều vị trí xung yếu ven biển với tổng chiều dài 28.443m, tổng mức đầu tư hơn 953 tỷ đồng. Kết quả đối với những vị trí đã xử lý bảo vệ bờ biển là tạo được bãi bồi phía bên trong và một phần phía bên ngoài kè, khôi phục được hàng trăm ha rừng phòng hộ, bảo vệ đê biển.

Tuy nhiên trước diễn biến phức tạp của BĐKH, tình hình sạt lở đang diễn ra rất nguy hiểm cần cấp bách khắc phục vần đề này nhằm bảo vệ tài sản, tính mạng người dân, bảo vệ sản xuất, khu dân cư, bảo vệ rừng và đất rừng khu phục sạt lở. Cụ thể: Nhu cầu vốn để khắc phục sạt lở bờ biển Tây là 1.012,103 tỷ đồng, đã bố trí 528,893 tỷ đồng, còn thiếu 483,210 tỷ đồng, với chiều dài 21.600m. Nhu cầu vốn để khắc phục sạt lở bờ biển Đông là 849,222 tỷ đồng, đã bố trí 408,822 tỷ đồng, còn thiếu 440,400 tỷ đồng, với chiều dài 15.540m. Riêng sạt lở bờ sông do nguồn lực của tỉnh còn hạn chế nên chủ yếu là người dân tự bỏ vốn để khắc phục.

Tính đến nay, tỉnh Cà Mau chỉ triển khai Dự án đầu tư xây dựng Bờ kè chống sạt lở khu dân cư thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn. Dự án này đã được tỉnh Cà Mau đề nghị thẩm định nguồn vốn, với tổng mức đầu tư là 212,359 tỷ đồng. Ngày 27/4/2017, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có Báo cáo số 3510/BC-BKHĐT về kết quả thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn cho dự án nêu trên trong giai đoạn 2016-2020 là 35 tỷ đồng.

Tuy nhiên, hiện nay tình trạng sạt lở khu dân cư thị trấn Năm Căn đang diễn ra đặc biệt nguy hiểm, cần phải có ngay giải pháp công trình bảo vệ sạt lở khu vực này, song đến thời điểm hiện nay TW chỉ bố trí vốn được 10 tỷ đồng.

Do nguồn lực của tỉnh có hạn, UBND tỉnh Cà Mau đã kiến nghị TW tiếp tục xem xét, bố trí vốn trong giai đoạn 2019-2020 cho các dự án: (1) Dự án Đầu tư xây dựng Kè cấp bách bảo vệ bờ biển Đông khu vực cửa biển Rạch Gốc, cửa biển Vàm Xoáy với tổng mức đầu tư  316 tỷ đồng, đã bố trí được 110 tỷ, còn thiếu 206 tỷ đồng; (2) Dự án trồng rừng phòng hộ ven sông, gây bồi tạo bãi trồng rừng cửa sông, ven biển với tổng mức đầu tư 250 tỷ đồng, đã bố trí vốn 179,579 tỷ đồng, còn thiếu 70,421 tỷ đồng; (3) Dự án ĐTXD Bờ Kè chống sạt lở khu dân cư thị trấn Năm Căn (điều chỉnh), với tổng mức đầu tư 89,740 tỷ đồng, đã bố trí vốn 35 tỷ đồng, còn thiếu 54,740 tỷ đồng; đồng thời, trong giai đoạn 2020-2025, kiến nghị TW tiếp tục bố trí 483,210 tỷ đồng để thực hiện hoàn chỉnh Dự án xây dựng kè tạo bãi trồng rừng ngập mặn ven biển Tây.

Bên cạnh đó, kiến nghị TW xem xét hỗ trợ vốn 234,400 tỷ đồng cho dự án đầu tư xây dựng Kè cấp bách bảo vệ bờ biển Đông (đoạn cửa biển Hố Gùi 3,5km; đoạn cửa biển Vàm Xoáy 4,87km) theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 7386/VPCP-KTTH ngày 02/8/2018 về việc xử lý đề nghị của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Công văn số 8792/VPCP-QHQT ngày 13/9/2018 về việc hỗ trợ đầu tư các dự án sạt lở bờ sông, bờ biển vùng ĐBSCL từ nguồn vốn ODA; Công văn số 7561/BNN-PCTT ngày 27/9/2018 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc bổ sung kinh phí xử lý sạt lở cấp bách bờ sông, bờ biển tỉnh Cà Mau.

Xin trân trọng cảm ơn ông dành thời gian cuộc trao đổi này.

Hồng Ân (Thực hiện)

Nguồn : Kinh doanh & Pháp luật

Tin Liên quan

Tags : biến đổi khí hậu Sở Nông nghiệp

Tin Việt Nam tiếp theo

Tin Việt Nam mới nhất